ކުޅުދުއްފުށްޓަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ރަށްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ރަށެކެވެ. އިހު ޒަމާނުއްސުރެ ބޭރު ފައިސާވެސް ވަންނަމުން ދިޔަ ރަށެކެވެ. ބޯޓު ދަތުރު ކުރާ މީހުންގެ އާބާދީވެސް ބޮޑު ރަށެކެވެ. ހިތްވަރުގަދަ ފަހުލަވާނުންވެސް އުޅުނު ރަށެކޯލަޔެވެ. ހިވާގި މުރާލި ރައްޔިތެއްވެސް އުޅުނު ރަށެކޯލަޔެވެ. އުމްރާނީގޮތުން ރާއްޖޭގެ ނިސްބަތުން ތަރައްޤީ ވެފައިވާ ރަށެކެވެ. ދެން ކުޅުދުއްފުށީގައި މަދީ ކޮންއެއްޗެއްހެއްޔެވެ؟ އާދެ އެއީ ހިތްވަރުގަދަ ކިޔަވައިގެންތިބި ޒުވާނުންނެވެ.

ކުޅުދުއްފުށްޓަކީ ޒަމާނެއްގައި ރާއްޖޭގައި މަޝްހޫރު ނުފޫޒުގަދަ ބަޔަކު އުޅުނު ރަށެއް ކަމުގައި ވިޔަސް މިއަދު ބަލާލި ކޮންމެ ދިމާއަކުންވެސް މިފަދަ ދަރިން ނެތްކަން އެނގި ހާމަވެއެވެ. ސިޔާސީ ދާއިރާގައެވެ. ޝަރުއީ ދާއިރާގައެވެ. ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާގައެވެ. ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާގައެވެ. ދީނީ ދާއިރާގައެވެ. ތައުލީމީ ދާއިރާގައެވެ. ކުޅުދުއްފުށީގައިވެސް ކިޔަވައިގެން ތިބި ޒުވާނުން އުޅުނު ކަމުގައި ވިޔަސް ރާއްޖޭގެ ނިސްބަތުން ދެވަނަ ނުވަތަ ތިންވަނައިގައި އޮތް ރަށަކަށް ބަލާއިރު މިފަދަ ދާއިރާތަކުން ކުޅުދުއްފުށީގެ ދަރިއެއް ނުފެންނަ ކަމީ ދެރަވެ ހިތާމަ ކުރާ ކަމެކެވެ.

ދާދި ފަހަކާޖެހެންދެންވެސް ޖީސީއީ އޯލެވެލް ނުވަތަ ގްރޭޑް 10 ނިންމުމަކީ ތައުލީމުގެ ނިމުންކަމުގައި ދެކެމުންދިޔަ ބަޔަކު އުޅުނެވެ. އުމުރުން 18 ވަރަކަށް އަހަރުވުމުން ދިހައެއް ‘ނިންމާފަ ހުރިއްޔާ’ ކައިވެނި ކުރަންވީކަމަށް ދެކެމުން އައި ބަޔަކު އުޅުނެވެ. ހެނދުނު ހޭލައިގެން ގަޑި ނުޖެހި ސްކޫލަށް ހިގައްޖެނަމަ އެހިސާބުން އެކިޔެވުނީކަމަށް ދެކޭ ބަޔަކު އުޅުނެވެ. ގްރޭޑް ދިހައެއް ނިމުމުން ކަންމަތީ ފިހާރައިގެ ސޭޓުކަން ކުރަން މުޅި އުމުރު ހުސްކޮށްލުމަށް ބޭނުންވާ ބައެއް ވެސް އުޅުނެވެ. ރަށުން ގިނަ ހިދުމަތް ތަކެއް ލިބެމުންދާތީ ރަށުގެ ފަސްގަނޑުން ބޭރު ތަނެއްގެ ހަބަރެއް ހޯދަން ބޭނުންނުވާ ބަޔަކުވެސް އުޅުނެވެ. ކައިގެން ބޮއިގެން އުނު އޮރިޔާން ނިވާކޮށްގެން އުޅެވޭތީ ދުނިޔޭގައި ހިނގާ ކަންކަމުގެ މައުލޫމާތާއި ފަހުގެ ހޯދުންތައް ހޯދުން “އަހަންނަށް ހެޔޮ” ވެގެން އުޅުނު ބަޔަކު އުޅުނެވެ. މަދުން ނަމަވެސް މިފަދަ ބަޔަކު އުޅުމެން ދިޔަތީވެ މިއަދު އެކަންކަމުގެ އަސަރު ވަރަށް ރަނގަޅަށްވެސް ފެންނަމުން އެބަދެއެވެ.

ކުރީގެ ސަރުކާރުން އަދި މިއަދުގެ ސަރުކާރުންވެސް ދެކުނުގެ ރަށްރަށަށް މާގިނަ ކަންތައްތައް ކޮށްދޭ ކަމަށް ބައެއް މީހުން ބުނެއުޅެއެވެ. އެންމެ ދެކުނުގެ ރަށްރަށަށް ތަރައްޤީގެ ގިނަ ފުރުސަތުތަކެއް ހޯދައިދޭ ވާހަކަ ދައްކައެވެ. ތައުލިމީ ދާއިރާއިންވެސް ގިނަ ފުރުސަތުތަށް ދަނީ ދެކުނާ ދިމާއަށް ކަމަށް ބުނެއުޅެއެވެ. ސަރުކާރުން ކުރާ ގިނަކަންކަން ކުރަނީ ދެކުނުގެ ފައިދާއަށް ކަމަށްވެސް ބުނެއުޅެއެވެ. ވާނީވެސް އެހެންނެވެ. ސަރުކާރުގެ މަތީ މަގާމުތަކުގައި އަދި މަޖިލީހުގެ މަގާމުތަކުގައިވެސް އަދި ޝަރުއީ ދާއިރާގެ މަތީ މަގާމުތަކުގައިވެސް އެރަށަކަށް އަޅުގަނޑު އުފަން ރަށުގެ މީހުން ވަރަށް މަދެވެ. މަޝްހޫރު ބޮޑެތި ވިޔަފާރިވެރިންނާއި ޑޮކްޓަރުން ވެސް ގިނަކަމަށް އަޑުއިވެނީ އެދިމާގައެވެ. އާދެ ދެކުނު ބިތުގައެވެ. އުތުރު ބިތުގެ އެންމެ ބައިބޯ ރަށުގެ މީހެއް ނުހިމެނޭތީ ގައުމުގައި ހިނގާ ބޮޑެތި ކަންކަމުގައި އުތުރު ބިތުގެ ބަހެއް އެކަމުގެ ތެރޭގައި ނުހިމެނެއެވެ. ނުވަތަ މިރަށުގެ އަޑު އެފަދަ ނިންމުންތައް ނިންމާ ތަންތަނުގައި މަޑުވެގެންދެއެވެ. ހަމައެކަނި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އޮތް ފައިދާ އަކީ އާބާދީ ބޮޑު ވުމެވެ. އާބާދީ ބޮޑުވީމާ ސިޔާސީ މީހުންނަށް މިރަށުން ހޯދަންޖެހޭ ވޯޓުވެސް ގިނަވެއެވެ. އެސަބަބަށްޓަކައި ރައްޔިތުން އުފަލުގައި ބައިތިއްބަން ޖެހެއެވެ.

ހަގީގަތް ގަބޫލުކުރަމާ ހިނގާށެވެ. އަމިއްލަ ރަށް ބަނދުނާމު ކުރަނީ ކަމުގައި ނުދެކޭށެވެ. ޑިގްރީތަކާއި މަތީ ފާސްތައް ހިފައިގެން ތިބި މީހުން މިރަށުގައި ވެސް މަދެއް ނުވާނެއެވެ. ވިޔަފާރި ކުރާ މީހުން މިރަށުގައި މަދެއް ނުވާނެއެވެ. މުއްސަނދި މަހުޖަނުންވެސް މިރަށުގައި މަދެއް ނޫނެވެ. ކުޅިވަރު ތަކުގައި މޮޅެތި މީހުން މިރަށުގައި މަދެއް ނުވާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ރަށު ބަންދުން ނުކުމެ ގައުމުގެ ކަންކަމުގައި ކުޅުދުއްފުށީގެ ލޮބުވެތި ކިޔަވައިގެންތިބި ޒުވާނުން އުޅެން ފަށަން ވެއްޖެއެވެ. ކުޅުދުއްފުށީ މީހުންނަކީ ކަންކަމުގައި ފަސްނުޖެހި ކެރިގެން ނުކުންނަ ބައެއްކަން ގައުމީ ފެންވަރެއްގައި ދައްކަން ވެއްޖެއެވެ. މަތީ ފާސްތައް ހޯދައިގެން ސްކޫލެއްގެ ކްލާސްރޫމް ތެރޭ ކިޔަވައިދީގެން ފުއްދާލެވޭކަން ނެތެވެ. ޕްރޮވިންސް ތައް ހަދައި ހުރިހާ ކަމެއް ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން ހިންގާ ގޮތަށް ބަދަލުކުރާ ޒަމާނެއްގައި ކުޅުދުއްފުށީގެ ވިޔަފާރިވެރިންވެސް ހޭލަންވެއްޖެއެވެ. ޖަމިއްޔާ ޖަމާއަތް ތައްވެސް ގައުމީ ފެންވަރުގެކަންކަމުގައި ބައިވެރިވާންވީ ވަގުތު ޖެހިއްޖެއެވެ. ގައުމުގެ ބަސްވިކޭ ހިސާބުގެ ވަޒީފާތަށް ހޯދަން ވެއްޖެއެވެ. ރަށުގައި ހިންގާ ވިޔަފާރި ފުޅާކޮށް އަތޮޅު ދުނިން ބޭރަށް ނުކުންނަންވީ ވަގުތު އައިސް ޖެހިއްޖެއެވެ. އެހެންނޫންނަމަ އެހެން ރަށްތައް ތަރައްގީވެ ތަހްޒީބުވެގެންދާއިރު އަޅުގަނޑުމެން ތިބޭނީ ހަމަ މިހާރު މިތިބަ ދަރަޖައިގައެވެ. ނަމުން މަޝްހޫރު ބައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ހަމައެކަނި ނަމެކެވެ. ކަންތައްތައް އޮންނާނީ އެހެން ދިމަދިމާގައެވެ. ހުރިހާ ފުރުޞަތުތަކެއްގެ ބޭނުން ހިފަމުންދާނީ ކައިރި ހިސާބު މީހުންނެވެ. ވެހޭތަނުގައި ފެން ރައްކާ ނުކޮށްފިނަމަ ވާނެގޮތް ވެދާނެއެވެ.

އަސްލު ލިޔުއްވީ ޑރ އިބްރާހީމުލް ފިޤީ

ﷲ ގެ މަގުގައި ލޯބިވުން

ﷲ ގެ މަގުގައި އެކަލާނގެއަށްޓަކައި ލޯބިވުން ކަލޭގެ މައްޗަށްވެއެވެ. ޒުވާނާ ބުންޏެވެ. އެހެންވީމާ އަހަރެން ކުރަންވީ ކީއްހެއްޔެވެ؟ ބުއްދިވެރިޔާ ބުންޏެވެ. ﷲ ގެ މަގުގައި މީސްތަކުން ދެކެ ލޯބިވާންވީއެވެ. މީހެއްގެ ގާތުގައި “އަހަރެން ﷲ ގެ މަގުގައި ކަލޭ ދެކެ ލޯބިވަމޭ” ކޮއި ބުނާއިރު އެބުނެވެނީ ކިހާ ރީތި ޢިބާރާތެއްހެއްޔެވެ؟ ﷲ ތަޢާލާވަނީ އެކަލާނގެ މަގުގައި ލޯބިވެ އުޅޭމީހުންނަށް އެކަލާނގެ ލޯބިވެވޮޑިގަތުން ދެއްވާނެކަމަށް ވަޢުދުވެވޮޑިގެންފައެވެ.

މުޢާޛު ބިން ޖަބަލް ރަޟިޔަ ﷲ ޢަންހު ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަ ﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމް ޙަދީޘްކުރެއްވި އަޑު އެއްސެވީމެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އެންގެވިއެވެ. ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަށްޓަކައި ލޯބިވެއުޅޭ މީހުންނަށާއި ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށްޓަކައި ޖަލްސާކުރާ މީހުންނަށާއި ތިމަން ރަސްކަލާނގެއަށްޓަކައި އެކަކު އަނެކަކަށް ޒިޔާރަތްކޮށްއުޅޭ މީހުންނަށާއި ތިމަންރަސްކަލާނގެއަށްޓަކައި ހަދިޔާބަދަލުކޮށްއުޅޭ މީހުންނަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ ލޯބިވެވޮޑިގެންނެވުން ވާޖިބުވެއްޖެއެވެ.

މީހަކު އެހެން މީހަކާ ދިމާއަށް ނުވަތަ އަނބިމީހާ ފިރިމީހާއާ ދިމާއަށް ނުވަތަ ފިރިމީހާ އަނބިމީހާއާ ދިމާއަށް އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް ތިމަންނާ ކަލާ ދެކެ ލޯބިވެޔޭ ބުނާއިރުގައި އެހެން އެބުނަނީ މާތް ﷲ ހަނދުމަނެތިކޮށްލާފައެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއަކަށްވާނީ ﷲ ތަޢާލާ އެބައިމީހުންގެ ކިބައިން ހުށަހޮޅިވޮޑިގެންނެވުމެވެ. ދެން އެ ދެމެދުގައި މައްސަލަތައް ޖެހޭގޮތްވެ ދެމީހުން ވަކިވާންޖެހިދާނެއެވެ. އެމީހުންގެ ހަޔާތް ދަތިވެ އުނދަގޫވެދާނެއެވެ. އެހެނީ ލޯބި އޮންނަން ޖެހޭނީ ﷲ ގެ މަގުގައި އެކަލާނގެއަށްޓަކައެވެ. ފިރިމީހާ ހަމަ ކޮންމެހެންވެސް އަނބިމީހާއާ ދިމާއަށް އަހަރެން ﷲ ގެ މަގުގައި އެކަލާނގެއަށްޓަކައި ކަލާ ދެކެ ލޯބިވަމޭ ބުނަންޖެހޭނެއެވެ. އަނބިމީހާ ވެސް ހަމަ އެފަދައިން ފިރިމީހާއާ މުޚާތަބުކޮށް ބުނަންޖެހޭނެއެވެ. އަހަރެން ﷲ ގެ މަގުގައި އެކަލާނގެއަށްޓަކައި ކަލާ ދެކެ ލޯބިވަމެވެ. އެކަލާނގެ ތިބާ މެދުވެރިކުރައްވާ އަހަރެންނާ މެދު އޯގާތެރިވެވޮޑިގެންނެވިއެވެ. އެކަލާނގެ ދެއްވި މި ބޮޑު ނިޢުމަތަށްޓަކައި އަހަރެން ޝުކުރުވެރިވަމެވެ.

އެއަށްފަހު ބުއްދިވެރިޔާ ޒުވާނާއަށް ބަލާލިއެވެ. އޭ ޒުވާނާއެވެ. ޙަޤީޤީ ލޯތްބަކީ މިއީއެވެ. ޒުވާނާ ބުންޏެވެ. އަދި މަށަށްވެސް މިއިނދެވުނީ ބުއްދިވެރިޔާދެކެ ﷲ ގެ މަގުގައި ލޯބިވަމޭ ނުބުނެވިއެވެ. ބުއްދިވެރިޔާ ހިނިތުންވެލިއެވެ. އަހަރެންވެސް ﷲ ގެ މަގުގައި ކޮއިފުޅުދެކެ ލޯބިވަމެވެ.

މިހިސާބުން ޒުވާނާއަށް ހަމަ އަސްލަށް ވެސް ލޯބީގެ އިހުސާސްކުރެވިއްޖެއެވެ. ޙަޤީޤީ ލޯބީގެ އިހުސާސެވެ. ﷲއަށްޓަކައި ވެވޭ ރީތި ލޯތްބެވެ. ސާފު ހިތްހަމަޖެހުމެވެ. ދެފުށުގެ ސަލާމަތްތެރިކަމެވެ. އެތެރެޔާއި ބޭރުގެ އަމާންކަމެވެ. ޙަޤީޤީ ލޯތްބެވެ. ﷲއަށްޓަކައި ވެވޭ ލޯތްބެވެ.

ޒުވާނާ ބުއްދިވެރިޔާއަށް ބަލާލިއެވެ. އަހަރެން ކިތަންމެ ވަރަކަށް ޝުކުރުއަދާކުރިޔަސް ތިޔަ ދޭ މަޢުލޫމާތަށް ޙައްޤު ޝުކުރު ބުއްދިވެރިޔާއަށް އަދާކޮށްދޭނެ ގޮތެއް ވެސް ނޭނގެއެވެ.

ބުއްދިވެރިޔާ ބުންޏެވެ. މި ބާރުތައް ކޮއި ބޭނުންކުރަންވާނީ ﷲ އަށްޓަކައެވެ. އެހެނީ ﷲ ތަޢާލާ އަހަރެން ލެއްވީ ކޮއި މޮޅުވުމުގެ މަގަށް ވާސިލުކޮށްދޭނެ ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިން ސަބަބެއް ކަމުގައެވެ. ޙަޤީޤަތުގައި އެއީ ﷲ ގެ މަގަށް ވާސިލުކޮށްދޭނޭ ގޮތެވެ. ކޮއި މިހާރު އެ މަގުން ހިނގަން ފަށައިފީމެވެ. ހަނދާންކުރާށެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅަކީ ﷲ އާއި ގުޅިފައިވުމެވެ. ޒުވާނާ އަވަސްވެ ޖަވާބު ދިނެވެ. އެމަރުހަލާގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކީ ފުރިހަމައަށް މާފުކުރުން ކަމާއި ދެވަނަ ކަމަކީ ﷲ ގެ މަގުގައި އެކަލާނގެއަށްޓަކައި ލޯބިވުން ކަން ވެސް ދަސްކޮށްފީމެވެ. އޭގެ ފަހުގައި އޮތީ ކޮން ކަމެއްހެއްޔެވެ؟ ބުއްދިވެރިޔާ ބުންޏެވެ. ޝަރުތެއް ނެތި ދީއުޅުމެވެ.

ޝަރުތެއް ނެތި ދިނުން

މި މަރުހަލާގައި ތިންވަނައަށް ކޮއި ދަސްކުރަންވީ ކަމަކީ ޝަރުތެއް ނެތި ދިނުމެވެ. އަހަރެން އޭނާއަށް މިވެނި އެއްޗެއް، މީނާ އަށް އެވެނި އެއްޗެއް ދިނީމެވެ. އެކަމަކު އެމީހުން އަހަރެންނަކަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުދެއެވެ. މިހެން ނުބުނާށެވެ. އަހަރެން އަބަދުވެސް އަހަރެންގެ އެކުވެރިންނަށް އަވަށްޓެރީންނަށް އެއްޗެހި ދީ އުޅެމެވެ. އެކަމަކު އެއިން މީހަކު ދުވަހަކު ވެސް އަހަންނަކަށް އެއްޗެއް ނުދެއެވެ. މިހެން ނުބުނާށެވެ. އަބަދުވެސް ހަނދާންކުރާށެވެ. ކޮއި އެހެން މީހުންނަށް ދޭ އުޅޭ ނަމައީ ﷲ ތަޢާލާ ތިބާއާ މެދު ގަބޫލުވެވޮޑިގަންނަވައެވެ. އެކަމަކު އެ ގޮތަށް ކަލަ ގޮވަނީ ނަމަ އެ ގަބޫލުވެވޮޑިގަތުން ނެތިގެންދާނެއެވެ. އަދި އެހެން ގޮތެއް މެދުވެރިކުރައްވާ ﷲ ތަޢާލާ އެމީހުންނަށް ލިބެންޖެހޭ އެއްޗެހި ދެއްވާނެއެވެ. އެހެންވީމާ ތިބާ ޝަކުވާކުރަނީ ނަމަ މީހުންނަށް ދީއުޅުމުގެ މީރުކަން އިހުސާސެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. މިއީ ﷲ ތަޢާލާއާ ގުޅިފައިވުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ތިންވަނަ ކަންތަކެވެ. އެއީ ﷲ އަށްޓަކައި މީހުންނަށް ދިނުމެވެ. މީސްތަކުންނަށްޓަކައި ދޭ ދިނުން ދޫކޮށްލުމެވެ. އަދި ﷲ ތަޢާލާ ތިބާއީ މީހުންނަށް އެއްޗެހި ލިބުމުގެ ވަސީލަތެއް ކަމުގައި ލެއްވިކަން ދަތުމެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ތިބާއީ ދީލަތި އިހުސާންތެރި މީހަކު ކަމުގައި ލެއްވެވި ކަމެވެ. އެކަލާނގެ ކޮޔަށް ރިވެތި ސިފަތަކުގެ ތެރެއިން ސިފައެއް ދެއްވިއެވެ. އިހުސާންތެރިން ދެކެ އެކަލާނގެ ލޯބިވެވޮޑިގެންވެއެވެ.

ﷲ އާ ގުޅިފައިވުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ މައިގަނޑު އަސާސީ ތިން ކަންތައް މިހާރު އަހަރެމެންނަށް ދެނެގަނެވުނީއެވެ. އެއީ ފުރިހަމައަށް މާފުކުރުމެވެ. އަދި ﷲ ގެ މަގުގައި އެކަލާނގެއަށްޓަކައި ލޯބިވުމެވެ. އަދި ޝަރުތަކާ ނުލައި ދިނުމެވެ.

ޒުވާނާ ދެލޯ ބޮޑުކޮށްލާ ބުއްދިވެރިޔާގެ ލޮލަށް ނަޒަރެއް އެއްލަމުން ބުނެލިއެވެ. ތި ދައްކަނީ ވަރަށް ރީތި ވާހަކަތަކެކެވެ. ތި ވާހަކަތަކުގެ މީރުކަމާއި ރީތިކަން އަހަރެންނަށް އިހުސާސްކުރެވެއެވެ. އަދި މާތްރަސްކަލާނގެއާ އިތުރަށް ގާތްކޮށްދޭނޭ ބާރެއް އަހަރެންގެ ރޫހުގައި އަށަގެންފިއެވެ. މޮޅުވުމުގެ މަގުން ހިނގަން ފެށިއްޖެކަން ޔަގީންވާން ފަށައިފިއެވެ. ބުއްދިވެރިޔާ ހިނިތުންވަމުން ޒުވާނާގެ ކޮޑުގައި ފިރުމާލަމުން ބުނެލިއެވެ. އެކަމަކު އަދި ނުނިމެއެވެ. ޒުވާނާ ބުންޏެވެ. އެކަމަކު މަ މިހުރީ މިހާރު މޮޅުވެފައެވެ. ބުއްދިވެރިޔާ ވަގުތުން ބުންޏެވެ. ނޫނެކެވެ. ޒުވާނާ ބުންޏެވެ. ފުރިހަމައަށް މާފުކުރުމާއި ﷲ ގެ މަގުގައި އެކަލާނގެއަށްޓަކައި ލޯބިވުމާއި ޝަރުތަކާ ނުލައި ދީއުޅެން ދަސްވުމަށް ފަހުގައި ދެން އިތުރަށް ކޮން ކަމެއްހެއްޔެވެ؟

ބުއްދިވެރިޔާ ޖަވާބުދިނެވެ. އަދި ﷲ އަށް އީމާންވުން ވެސް އެބައޮތެވެ.

ﷲ އަށް އީމާންވުން

ވަގުތުން ޒުވާނާ ބުންޏެވެ. އަހަރެން ﷲ އަށް އީމާންވަމެވެ. ބުއްދިވެރިޔާ ބުންޏެވެ. ތިބާއީ މުއުމިނެއްކަން ހަނދާންކުރާށެވެ. އީމާންކަމުގެ ޢަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި އީމާންކަމުގެ މީރުކަން އިހުސާސްވުން ހިމެނިގެންވެއެވެ. އީމާންކަމުގެ މީރުކަން އިހުސާސްވުމުގެ ތެރޭގައި ތިބާގެ ނަފުސަށާއި ސިއްހަތަށް އަދި އެންމެހާ މީސްތަކުންނަށާއި އެބައިމީހުންގެ ޢަބުރާއި މުދަލަށް އަމާންކަން ދިނުން ހިމެނިގެންވެއެވެ. މުއުމިނުން ވައްކަމެއް ނުކުރާނެއެވެ. ދޮގެއް މަކަރެއް ޔަހޫއްޖެއް ނުމެހަދާނެއެވެ. މުއުމިނުންގެ އަޚުލާޤު ރިވެތިވެފައި ސާފުވާނެއެވެ. ﷲ ގެ ޙަޟްރަތާއި ތިބާގެ ނަފުސާއި ފުރިހަމައަށް ގުޅުވާލެވިއްޖެ ކަމުގައިވާ ނަމަ ތިބާއަށް އީމާންވެވެއެވެ. އެއީމާންކަން އަދި އިތުރަށް ﷲ އާއި ތިބާ ގާތްކޮށްދެއެވެ. މުއުމިނުން އެހެން މީހުންގެ މުދަލަށާއި ސިއްރުތަކަށް ރައްކާތެރިވާނެއެވެ. އޭޒުވާނާއެވެ. ބުނެދީބަލާށެވެ. ތިބާއީ މުއުމިނަކީމުހެއްޔެވެ؟ އާއެކެވެ. އަހަންނަކީ މުއުމިނެކެވެ. އެކަމަކު ތިޔަ ބުނާ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. މީހުންގެ މުދަލުން ވައްކަން ކުރާ މުއުމިނެއް ވެސް ހުރުމަކީ ހަމައެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އޭނާ ނަމާދުކޮށް ރޯދަހިފާވެސް އުޅެދާނެއެވެ. ބުއްދިވެރިޔާ ތިޔަ ދަސްކޮށްދިނީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ބޭރުފުށުން މީސްތަކުންނާ މެދު ރަނގަޅަށް މުޢާމަލާތުކޮށް ނަމާދުކޮށް ރޯދަހިފާ އެކަމަކު ވައްކަންކޮށް ޚިޔާނާތްތެރިވާ މީހުންނަކީ އުޅޭ ބައެކެވެ. ޙަގީގަތުގައި އެމީހުންގެ ކިބައިގައި މުނާފިގުންގެ ސިފަތަކުގެ ތެރެއިން ސިފައެއްް ހުންނަނީއެވެ. އަޅުންގެ މެދުގައި ރިޒްޤުތައް ބައްސަވަނީ ﷲއެވެ. ކޮންމެ ފާފައެއް ވެސް އެކަލާނގެ ފުއްސަވައެވެ. އެކަމަކު މީހެއްގެ ހައްގަކަށް އަރައިގަތް ނަމަ އެ ހައްގުގެވެރިޔާގެ ކިބައިން މާފަށް އެދި ހިތްހަލާލު ހޯދަންޖެހެއެވެ. އަދި މޮޅުވާނެ ގޮތް ހާސިލުކުރަން އެދެނީ ނަމަ ﷲ ގެ މަގަށް ވާސިލުވާން ބޭނުން ނަމަ ޙައްޤަށް ތަބާވާންޖެހެއެވެ. ﷲ ތަޢާލާއީ އެންމެ ދީލަތި އެންމެ އޯގާވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ. އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އަނިޔާއަކަށް އެއްވެސް ހާލެއްގައި އެކަލާނގެ ރުހިވޮޑިނުގަންނަވައެވެ. އިމާމްމުސްލިމް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘްގައި ވާފަދައިންނެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަ ﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އެންގެވިއެވެ. “ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އަޅުތަކުންނޭވެ! އަނިޔާވެރިވުން ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަމިއްލަ ޒާތުފުޅުގެ މައްޗަށް ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ހަރާންކުރައްވައިފީމެވެ. އަދި އެއީ ތިޔަބައިމީހުންގެ މެދުގައި ވެސް ހަރާންކަމެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅުއްވައިފީމެވެ. ފަހެ ތިޔަބައިމީހުން އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް އަނިޔާވެރި ނުވާށެވެ.”

ތިބާ މޮޅުވުމުގެ މަގުގައި ހުރިހާ ހިނދެއްގައި މީސްތަކުންގެ ހައްގުތައް އެމީހުންނަށް އަދާކޮށްދޭންޖެހޭނެއެވެ. އެއީ ޝަރުތެއް ނެތި ދިނުމުގެ ތެރޭން ހިމެނިގެންވާ ކަމެކެވެ. އަދި މީސްތަކުންގެ ސިއްރުތަކަށް ރައްކާތެރިވާންޖެހޭނެއެވެ. ޣީބަބުނުމާއި ދެބައޮޑުވުމުން ދުރުވެގަންނަންޖެހޭނެއެވެ. އެކަންކަން ހިމެނިގެންވަނީ ﷲ ގެ މަގުގައި އެކަލާނގެއަށްޓަކައި ލޯބިވުމާއި ޝަރުތެއް ނެތި ދިނުމާއި މި ދެ އަސާސުގެ ތެރޭގައިވެސްމެއެވެ. އެވާހަކަތައް އަދި ތަންކޮޅެއް ތަފުސީލާއި އެކުގައި ފަހުން ދައްކާނަމެވެ.

އަހަރެމެން އަދި ވެސް މި ދައްކަނީ ﷲ އާއި ގުޅިފައިވުމުގެ ވާހަކައެވެ. ފުރިހަމައަށް މާފުކުރުމާއި ﷲ ގެ މަގުގައި އެކަލާނގެއަށްޓަކައި ލޯބިވުމާއި ޝަރުތެއް ނެތި ދިނުމާއި އީމާންވުމުގެ ވާހަކައެވެ. އީމާންވުމުގެ ސަބަބުން ވަރަށް މުހިންމު ހިސާބަކަށް ތިބާގެ ގެންގޮސްދޭނެއެވެ. ޒުވާނާ ބުންޏެވެ. އެއީ ކޮން ހިސާބެއް ބާވައެވެ؟ އަހަރެންނަށް ކުރިން ނުލިބޭ ހަމަޖެހުމެއް އިހުސާސްކުރެވެމުން މިހާރު މިދާ ސަބަބަކީ ފަހެ ކޮބައިބާވައެވެ؟ މިހާރު މިހުރެވެނީ މޮޅުވުމުގެ މަގުގައި ކަން އަހަރެންނަށް ޔަގީންކުރެވެއެވެ.

ބުއްދިވެރިޔާ ބުންޏެވެ. އެހެންވެސް ބައެއް މީހުން ކަންތައް ކުރާ ފަދައިން މީގެ ކުރީގައި ތިބާ ބަރޯސާވެގެންހުރީ ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ކާމިޔާބާއި ހަމައަށް ވާސިލުކޮށްދޭ އަސްލު އަސާސްތަކާ މެދު ސަމާލުވުމެއް ނެތިއެވެ. އޭގެ ފެށުން އަންނަނީ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުންނެވެ. އަހަރެން އަދި ވެސް އެއްފަހަރު ތިބާގެ ހަނދާނުގައި ހަރުލެއްވުމަށްޓަކައި ތަކުރާރުކޮށްލަންބޭނުމެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ ފުރިހަމައަށް މާފުކުރުމެވެ. އޭގެ ފަހުގައި ކޮން ކަމެއްހެއްޔެވެ؟ ﷲ ގެ މަގުގައި އެކަލާނގެއަށްޓަކައި ލޯބިވުމެވެ. އޭގެ ފަހުގައި؟ ޝަރުތެއް ނެތި ދީއުޅުމެވެ. މާނައަކީ ތިބާ މީހުނަންނަށް ދިނުމާއެކު އެހެން މީހުން ނުދިނަސް އެކަމާ ޝަކުވާ ނުކުރުމެވެ. އޭގެ ފަހުގައި؟ ﷲ އަށް އީމާންވުމެވެ. އަދި އަހަރެންނާ އެކުގައި ވާ އެންމެހާ މީސްތަކުންނަށް އަމާންކަމާއި ސަލާމަތްތެރިކަންދިނުމެވެ. މީސްތަކުންގެ މައްޗަށް ރައްކާތެރިވުމެވެ. އެމީހުންގެ ސިއްރުތަކާއި މުދަލަށް ހުރުމަތްތެރިކޮށްހިތުމެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ވިޔަފާރީގައި ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަ ﷲ ޢަލައިހިވަސައްލަމް ދަސްކޮށްދެއްވި ފަދައިން މަސައްކަތްކުރުމެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ތެދުވެރި އަމާނާތްތެރިޔާއެވެ. ﷲ ގެ އިރާދަފުޅާއެކު ތެދުވެރި އަމާނާތްތެރިއަކަށް އަހެރެން ވާނަމެވެ.

ބުއްދިވެރިޔާ ބުންޏެވެ. މިހާރު ތިބާއަށް ކުރިއަށް ތިޔަ ދެވެނީ މޮޅުވުމުގެ މަގުގައެވެ. ﷲ އާއި ގުޅިފައިވުމަށްޓަކައި އެކަލާނގެއަށް އީމާންވާ ހިސާބުން ތިބާއަށް އިހުސާސްވުމެއް ނެތި ނުވަތަ އެއްވެސް ބުރައެއް ތަހައްމަލުކުރުމަކާ ނުލައި ވެސް އެކަލާނގެއަށް ކިޔަމަންގަތުމުގެ މަރުހަލާއަށް އާދެވޭނެއެވެ.

-ނުނިމޭ-

މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން ކުރާ ފަރާތްތަކާއި ބައްދަލުކޮށް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވީ ކުޅުދުއްފުއްޓަކީ ރާއްޖޭގައި މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން ކުރާ މީހުން އެއްމެ ގިނައިން އުޅޭ އެއްރަށްކަމަށާއި، މިމަސައްކަތް ހުއްޓާލަން ޖެހުމުގެ ސަބަބުން މިމަސައްކަތް ކުރާފަރާތްތަކުން އިތުރު އެހެން މަސައްކަތެއް ކުރުމަށް ސަރުކާރުން އެހީތެރިވެދެއްވާނެކަމަށެއެވެ.

މިގޮތުން މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އާލާތްތަކަށް ކޮންމެވެސް ގޮތަކަށް ބަދަލުދެއްވުމަށް މިނިސްޓްރީއިން މަސައްކަތް ކުރައްވާނެކަމަށާއި މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން ހުއްޓާލަން ޖެހުނުކަމުގައިވިޔަސް ފަރުމަސްވެރިކަން ކުރުމަށް މަގުފަހިކުރުމުގެ ގޮތުން މަސްފިނިކުރެވޭނެ ކޮންޓީނާއެއްގެ ހިދުމަތް ކުޅުދުއްފުށީގައި ދިނުމަށް މަސައްކަތް ކުރައްވާނެކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި ފަރުހަމަހަށް މާކެޓް ހޯދައިދިނުމާ ބެހޭ ގޮތުން މިހާރުވެސް ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީއާ ވާހަކަ ދައްކަމުންދާ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.

މިޔަރާއި މިޔަރުން އުފައްދާ ބާވަތްތަކުގެ ވިޔަފާރި ކުރުމާއި އެތަކެތި އެކްސްޕޯޓް ކުރުން 2010 ޖުލައި 1 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން މަނާކުރެއްވުމަށް ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުން މިއަދު ނިންމަވައިފިއެވެ.

ހުސްވި ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 23 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވެވި އެމަޖިލީހުގެ ޖަލްސާގައި 2010 މާޗް މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން ކުރުން މުޅިން މަނާކުރެއްވުމަށް ނިންމަވާފައިވާ ނިންމެވުމާމެދު މެންބަރުން މަޝްވަރާ ކުރެއްވުމަށްފަހު، މިކަމާގުޅޭ ކަރުދާހެއް ތައްޔާރު ކުރައްވައި 14 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހަށް އަލުން ހުށަހެޅުއްވުމަށްވަނީ ނިންމަވާފައެވެ.

މި ގޮތުން ތައްޔާރުކުރެއްވި ކަރުދާހާބެހޭގޮތުން މިއަދުގެ ޖަލްސާގައި މެންބަރުން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވައި، 2010 މާޗް މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން ކުރުން މަނާކުރެއްވުމަށް ނިންމަވައި އެ ނިންމެވުމާ އެއްގޮތަށް ޢަމަލުކުރެއްވުމަށް ކަނޑައެޅުއްވީ ކަމަށް ރައީސް އޮފީހުގެ ބަޔާނުގައި ވެއެވެ. އަދި މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން ކުރަމުންދާކަމަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިޝަރީޒް އެންޑް އެގްރިކަލްޗަރަށް ފާހަގަކުރެއްވިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް، އިޤްތިޞާދީ އެހެން މަސައްކަތެއް ކުރުމަށް ނުވަތަ އެހެން ބާވަތެއްގެ މަސްވެރިކަމަކަށް އަހުލުވެރިކުރުވުމަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުއްވައިދެއްވުމާއެކު، 2010 ޖުލައި 1 ގެ ފަހުން މިޔަރުގެ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ވިޔަފާރިއާއި އެކްސްޕޯޓް ކުރުން މަނާކުރެއްވުމަށް ނިންމެވީކަމަށް ރައީސް އޮފީހުން ހާމަކުރެއެވެ.

އިންޓަނޭޝަނަލް ކުރުމުގެ ވާހަކައިގެ ފެށުން

ހަނިމާދޫ އެއާފޯޓް އިންޓަރނޭޝަނަލް ތަނަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ވާހަކަ ފެށުނީ ވަރަށް ފަހުންނެވެ. ރައީސް މައުމޫނުގެ ވެރިކަމުގެ ފަހު ފަސް އަހަރުގައެވެ. ހަނިމާދޫ އެއާފޯޓް އިންޓަރނޭޝަނަލް ތަނަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ވާހަކަ އެންމެ ސާފުކޮށް އެންމެނަށް އަޑުއިވޭގޮތަށް ބުނުއްވީ، އައްޑު އަތޮޅު ގަމު އެއާޕޯޓް އިންޓަނޭޝަނަލްކޮށް ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގެ ތެރޭގައި އޭރުގެ ކެބިނެޓް މެންބަރު ޑރ. މަހުމޫދު ޝައުޤީއެވެ. އޭރުވެސް، އެއީ ސިޔާސީގޮތުން ބުނަންޖެހިގެން ބުނިއެއްޗެއްކަން އުތުރުގެ އެންމެނަށް އެނގެއެވެ.

މައުމޫން ސަރުކާރުން ތަރައްގީގެ މުހިންމު މަޝްރޫޢުތައް ރާއްޖޭގެ ދެކުނުކޮޅަށް އަޅާ ބަރުކޮށްލުމުން، ދެކުނާއި އުތުރުގެ ރައްޔިތުންގެ ބޮލަކަށްޖެހޭ ފައިސާގެ މިންވަރު ތަފާތު ބޮޑުވެފައިވާކަން އެއީ ސަރުކާރާއި ރައްޔިތުން ދަންނަކަމެކެވެ. ވީމާ، އޭރު، މައުމޫން ސަރުކާރުގައި ތިއްބެވި ވެރިން ދެކުނުގައި ބޮޑު މަޝްރޫޢެއް ފަށައިފިކަމަށްވާނަމަ، ކޮންމެވެސް ކަމެއް އުތުރުގައިވެސް ކޮށްދެއްވާނެކަމަށް ބުނުއްވުން އެއީ މައުމޫން ސަރުކާރުގެ ޚާއްސަ ސިފައެކެވެ. ބޭނުމަކީ، ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ރައްޔިތުން ހައްދާލާފައި ބޭތިއްބުމެވެ.

ހަނިމާދޫ އެއާފޯޓް އިންޓަރނޭޝަނަލް ތަނަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ވާހަކަ ފެށުނީ މިބުނި ގޮތަށް އުތުރު ހައްދާލާފައި ބޭއްވުމަށެވެ. ގަން އެއާޕޯޓް ތަރައްގީކޮށް ހުޅުވި ދުވަސްވަރަކީ ސިޔާސީގޮތުން ރާއްޖެ ބަދަލުކުރުމަށް އިދިކޮޅުފަރާތްތަކުގެ ފިއްތުން އިތުރު ވަމުން އައި ދުވަސްވަރުކަމުން، އުތުރުގެ ރައްޔިތުންވެސް ޝާމިލްވާގޮތަށް ހުރިހާ ރައްޔިތުން ފޮނި އުންމީދެއްގެ ތެޜޭގައި ބޭތިއްބުން ސަރުކާރަށް އޮތީ ވަރަށް މުހިންމުވެފައެވެ.

އަބަދުވެސް އޮންނާނީ ވޯޓުހޯދާ ވަސީލަތަކަށް

ނިމިދިޔަ ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ކެންޕޭންގެ ތެރޭގައި ހުރިހާ ޕާޓީތަކަކުންވެސް، އުތުރުގެ ރައްޔިތުން، ޚާއްސަކޮށް ހއ. އާއި ހދ. ގެ ރައްޔިތުންގެ ތާއީދު ހޯދުމަށް ދެއްކި އެއް ވާހަކަޔަކީ ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓް އިންޓަނޭޝަނަލްކުރުމުގެ ވާހަކައެވެ. ހަގީގަތުގައި ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގެ ކެންޕޭނުގެވެސް ކުރިން، އާދެ، ސިޔާސީ ޕާޓީ ހުއްދަވުމާއެކު ޕާޓީ ދަތުރުތަކުގައި ދިއްދުއާއި، ވައިކަރަދޫއާއި ހަނިމާދޫގެ އިތުރުން ކުޅުދުއްފުއްޓަށް އައިސް އަހަރެމެން، އުތުރު މީހުންގެ ހިތް އަތުލުމަށް ދެއްކި އެއް ވާހަކަޔަކީ އެއާޕޯޓް ވާހަކައެވެ. ދެން ދެއްކީ އުތުރާއި ދެކުނުގެ ތަފާތުގެ ވާހަކައެވެ.

އަދުގެ ސަރުކާރުންވެސް މިހާރު ދައްކާ ވާހަކަޔަކީ ހަމަ އެއާޕޯޓް އިންޓަނޭޝަނަލްކުރާ ވާހަކައެވެ. ހަމަ އެންމެ ބޭނުމެއްގައެވެ.

ދެހާސް ބާރަ އަދި ދެހާސް ތޭރަ ވަނަ އަހަރު އިތުރު ކުލަ ފޮޓޯބޭނުންކޮށް ޕަވަރޕޮއިންޓް ޕްރެޒެންޓޭޝަންތަކާއިއެކު، ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓްގެ ވާހަކަ މިއަދުގެ ސަރުކާރުން އިތުރަށް ދައްކާނެއެވެ.

ހަގީގަތަކަށް ނުވާނެ ސަބަބުތައް

ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓް ހަގީގަތަކަށް ނުވާނެ އެންމެ މުހިންމު ސަބަބަކީ، އެއާޕޯޓް އިންޓަނޭޝަނަލްކުރުމުގެ ވާހަކަ ފެށުނީ، ވިޔަފާރިއާއި އިގުތިސާދީ ވިސްނުމެއްގެ ތެރޭން ކަމަށް ނުވުމެވެ. އެވާހަކަ ފެށުނީ އޭރުގެ ސަރުކާރުން، ހަމަހަމަ ފުރުސަތު ހޯދައިދެއްވާކަން ދެއްކެވުމަށް، އުތުރުގެ ރައްޔިތުންގެ ލޮލުގައި އެޅުވި އަނދުނެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

ދެން އޮތީ ހަހާސް ޓޫރިސްޓް އެނދުގެ ވާހަކައެވެ. އެއާޕޯޓް ތަރައްގީކުރުމަށް އިސްނެގި އިންޑިޔާގެ ޖީއެމް އާރު ގުރޫޕަށް މިހާގިނަ ރިސޯޓް ދިނުމަށް، ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް އިންޑަސްޓްރީގައި ހަރާކާތްތެރިވާ ބޮޑުން އެއްބަސް ނުވާނެކަން އެއީ، ހަމަ ޔަގީން ކަމެކެވެ. އެހެން ނޫނަސް، މިހާރުވެސް ބޭނުންކުރެވޭ ހާލަތުގައި އޮތް އެއާޕޯޓެއް ފެންވަރު މަތިކޮށްލުމަށް، ހަދިޔާއެއްގެ ގޮތުގައި ތިރީހަކަށް ރިސޯޓް ރަށް ދިނުން އެއީ ގިނަ މީހުން ރޫހޭނެ ގޮތެއް ނޫނެވެ. މިކަމުގައި ސަރުކާރަށް އަންނާނެ ޕްރެޝަރު ކުޑައެއް ނުވާނެއެވެ.

އަނެއްކޮޅުން އެއާޕޯޓް އިންޓަނޭޝަނަލްކުރުން އެއީ މިވަގުތު ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ބަލާއިރު ކުރުން މުސްތަހީލުކަމެކެވެ. އެއާޕޯޓް އިންޓަނޭޝަނަލް ކުރާކަމަށް ވާނަމަ، ގާތްގަނޑަކަށް ތިންހާސް ޓޫރިސްޓް އެނދު ނޫނީ ބޭރުން ފަސިންޖަރުން ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓަށް އަންނަން ބޭނުވާ ސަބަބުތައް އުފަންކުރުވަން ޖެހެއެވެ. މިވަގުތު މިސަރަހައްދުގައި އޮތީ ހަތަރު ރިސޯޓެވެ.

ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓް އިންޓަނޭޝަނަލް ކުރާނަމަ، ކަންކުރެވެން އޮތީ ދެގޮތަށެވެ. އެއް ގޮތަކީ މިހާރުގެ ރަންވޭގެ އޮރިއެންޓޭޝަން ބަދަލުކުރުމެވެ. އާދެ ރަންވޭ އޮތް މިސްރާބު ބަދަލުކުރުމެވެ. މިކަމަށް ބޮޑު ޚަރަދެއް ހިނގާނެއެވެ. ސަރުކާރުގައި ފައިސާއެއް ނެތެވެ. އަނެއްގޮތަކީ އެރަށުން މީހުން ބޭލުމެވެ. ހަނިމާދޫމީހުން އެރަށުން ފައިބަން އެއްބަސްވާވަރަށް ސަރުކާރަށް އެރަށުމީހުން ރުއްސުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ލިބިގެންވޭހެއްޔެވެ.؟ ހަނިމާދޫ މީހުން އެރަށުން ފައިބާނީ މިހާރުގެ ދިރިއުޅުމަށްވުރެ ތަނަވަސް ދިރިއުޅުމެއްގެ ޔަގީކަން ސަރުކާރުން ދީގެންނެވެ. އެ ޚަރަދު ދެހާސް ތޭރަވަނަ އަހަރުގެ ކުރިން ސަރުކާރުން ކުރާނެ ކަމަކަށް ނުފެނެއެވެ. ސަބަބަކީ، ދައުލަތުގެ މާލީ ނުކުޅެދުންތެރިކަމެވެ.

އެއާޕޯޓް އޮންނާނެ ގޮތުގެ ޕޮޓޯތައް ހަމަ ދައްކާލުމާއެކު އެއީ ބިލާހެއްކަން އެންމެންނަށް ޔަގީންވެއްޖެއެވެ. މި ބުނި ފޮޓޯތައްވަނީ މިސައިޓްގައިވެސް ޖަހާފައެވެ. ފޮޓޯތަކަށް ބަލާއިރު ހުޅުލޭ އެއާޕޯޓަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް ފުރިހަމައެވެ. ކުއްޔަށް ނަގައިގެން ފައިދާ އާއިއެކު ހިންގެން އޮތް ހުޅުލޭ އެއާޕޯޓް ތަރައްގިކުރަން ބަޔަކު ނުވެގެން އުޅޭއިރު، ހުވަފެނުންވެސް ނުފެންނަފަދަ މޮޅުގޮތަކަށް ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓް ތަރައްގީކުރަން ބަޔަކު އައުން އެއީ، ވަރަށް ނާދިރުކަމެކޭ ބުނެވިދާނެއެވެ.

ދިވެހިން ކުރަމުންދާ ތަޖުރިބާގެ އަލީގައި ލަދުވެތިކަމާއިއެކު ބުނަންޖެހެނީ، މާލޭގައި ހުރި ވަސީލަތްތަކަށްވުރެ، ރަނގަޅު ވަސީލަތްތަކެއް ދުވަހަކުވެސް ރާއްޖެތެރޭގައި ގާއިމު ނުކުރާނެ ވާހަކައެވެ.

ދެކެވޭ ވާހަކައިގައި ސިއްރެއް އެބަ އޮތްތަ؟

އެއާޕޯޓް އިންޓަނޭޝަނަލް ކުރުމާމެދު މިހާރު ދެކެވޭ ވާހަކަތައް ތަޙްގީގު މޭޒު މައްޗަށް ގެނެސް ކުރުގޮތަކަށް ބަލާލަމާހެއްޔެވެ؟

ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓާއި ގުޅިގެން މިހާރު އެންމެ ބާރަށް ދެކެވޭ ވާހަކަޔަކީ، ޖީ.އެމް އާރު ކިޔާ، އިންޑިޔާ ކުންފުންޏަކަށް ހަހާސް ޓޫރިސްޓް އެނދު ތަރައްގީކުރަން ފުރުސަތުދޭވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެކަމަކު އެއާޕޯޓް ތަރައްގީކުރުމަށްޓަކައި، ހަނިމާދޫއިން މީހުން ބާލާ ވާހަކައެވެ.

ހަގީގަތުގައި މީހުން ބާލާ ވާހަކަ މިދައްކަނީ އެއާޕޯޓް ތަރައްގީނުކުރާންވެގެން، ހަނިމާދޫ ރައްޔިތުންގެ ބޮލަށް މައްސަލަ ކަނޑާލާ، ރަނގަޅު، ފެންހިފޭ، ބަހަނާއެއް ސަރުކާރުން ދައްކަންވެގެންނެވެ. ހަނިމާދޫ މީހުން އެހެން ރަށަކަށް ބަދަލުވެގެން އެއާޕޯޓް ތަރައްގީކުރުން އެއީ މުޅި ރާއްޖެއަށް އެންމެ މަންފާހުރިގޮތް ކަމަށްވިޔަސް، ހަނިމާދޫ ރައްޔިތުން ރަށުން ފައިބަން އެއްބަސް ނުވުމުން، އެއާޕޯޓް ތަރައްގީ ނުކުރެވުނީ ކަމަށް ސަރުކާރުން ދައްކަން ބޭނުންވަނީ ކަމަށް ލަފާކުރެވިދާނެއެވެ.

ހަނިމާދޫ ރައްޔިތުން ރަށުން ފައިބަން އެއްބަސް ނުވާ ހިސާބުން ސަރުކާރުން އެހެން ގޮތެއް ނޫނީ ހައްލެއް ރައްޔިތުންނަށް ހުށަހަޅާނެއެވެ. އެއީ އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓް ހއ. އަތޮޅަށް ބަދަލުކުރުމެވެ. މިގޮތުން އެންމެ އެކަށީގެންވަނީ، ހއ. ހަތިފުއްޓާއި އެރަށުގެ ފަޅު، ނުވަތަ ހއ. ހުވަރަފުއްޓަށް ފަޅުހިއްކައިގެން އެއާޕޯޓް ބަދަލުކުރުމެވެ.

ހއ. އަތޮޅަށް އެމްޑީޕީ ސަރުކާރުގެ ލޯ އަބަދުވެސް ހުއްޓޭނެއެވެ. ސަބަބަކީ އެ އަތޮޅަކީ ހދ އާއި ށ. އަތޮޅާއި ޚިލާފަށް އެމްޑީޕީގެ ބާރު އެންމެ ގަދަ އަތޮޅެވެ. އެންމެ ބޮޑު ސަޕޯޓެއް އޮތް އަތޮޅެވެ. ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައިވެސް އެމްޑީޕީ ތަމްސީލުކުރާ ގިނަ މެންބަރުން އައިސްފައި ވަނީ ހއ. އަތޮޅުންނެވެ. އަނެއްކޮޅުން އެމްޑީޕީގައި ހިމެނޭ ހއ. އަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުންނާއި އެކްޓިވިސްޓުންނަކީ ނަގާކިޔާ ހަރަކާތްތެރި ފަރާތްތަކެވެ.

ބައެއް ފަރާތްތަކުން ގަބޫލްކުރާ ގޮތުގައި ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓާއި ގުޅުވައިގެން މިހާރު ދެކެވޭ ވާހަކައިގެ ފަހަތުގައިވާ ސިއްރަކީ މިއެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މިދައުރުގެ ފުރަތަމަ ޖަލްސާ ބާއްވާފައިވަނީ 01 މާރޗް 2010 ގައެވެ. ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާގެ ރިޔާސީ ބަޔާން އިއްވެވުމާއެކު ފެށިގެން ދިޔަ މިދައުރުގައި ފުރަތަމަ ކަމަކަށް ފާހަގަ ކޮށްލެވިގެން ދިޔައީ މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދު ފާސްކުރުމެވެ. ކުރީ ގާނޫނު އަސާސީގެ ދަށުން އަދި އެގާނޫނުއަސާސީ އާ އެއްގޮތްވާގޮތަށް ހަދާފައިވާ ކުރީގެ މަޖިލީހުގެ ގަވާއިދު އިސްލާހު ކުރުމަށް ފަހު ބޮޑެތި ބަދަލުތަކަކާއެކު މަޖިލީހުގެ ތަޅުމުގައި ހުށައެޅި 09 އިސްލާހަކާއެކު ފާސްވެގެން ދިޔަ އާ ގަވާއިދުގެ ދަށުން މަޖިލީހުގައި ހިމެނޭ ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ދައުރު ވަރަށް ބޮޑަށް ފުޅާކުރެވިފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މި ގަވާއިދުގައި ސިޔާސީ ޕާޓީ ތަކުގެ ދައުރާ ބެހޭގޮތުން ވަކި ޗެޕްޓަރެއް ހިމެނެއެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ފުރަތަމަ ހަފްތާގެ މަސައްކަތް ތަކަށް ބަލާއިރު، މައުލޫމާތު ހޯދާ ލިބިގަތުމުގެ ގަވާއިދު އިގްތިޞާދީ ކަންކަމާބެހޭ ކޮމިޓީ އަށް ފޮނުވުން ފާހަގަ ކޮށްލެއެވެ. އެގޮތަށް ނިމިގެންދިޔައީ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި 67 މެމްބަރުންގެ އިއްތިފާގުންނެވެ. މި ބިލް މަޖިލީހަށް ބަލައިގަތުމަށް މަޖިލީހުގެ ހުރިހާ މެމްބަރުންވެސް ތާއީދު ކުރެއްވިއެވެ. އެގޮތުން ބައެއް މެމްބަރުންގެ ވާހަކައިގައި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން މައުލޫމާތު ހިފަހަށްޓަމުންދާ ކަން ފާހަގަ ކުރައްވާ ވީހާވެސް އަވަހަކަށް މިބިލް ގާނޫނަކަށް ހެދުމަށް ގޮވާލެއްވިއެވެ. ކުޅުދުއްފުށީ ދެކުނު ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުޙައްމަދު ނަޝީދު މިބިލަށް ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ވިދާޅުވީ، މިބިލް ބައްޓަންކުރަންވާނީ ހަމައެކަނި ސަރުކާރުގެ އިދާރާތަކުން މައުލޫމާތު ދޭންޖެހޭ ގޮތަކަށް ނޫންކަމަށާއި އަމިއްލަ ކުންފުނި ތަކުންނާއި ޕްރައިވެޓް އޮފީސްފަދަ ތަންތަނުންވެސް ރައްޔިތުންނާ ގުޅުންހުރި މައުލޫމާތުތަށް ލިބިދެވޭ ފަދަ ގޮތަކަށް ކަމަށެވެ.

ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އާ ގަވާއިދުގެ ދަށުން މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތު ބަލަހައްޓަވާނެ ފަސް ބޭފުޅުން ހަމަޖެއްސެވީވެސް ނިމުނު ހަފްތާގެ ތެރޭގައެވެ. މަޖިލީހުގެ ރައީސް އަދި ނާއިބު ރައީސް ނެތިއްޖެ ހާލަތެއްގައި މަޖިލީހުގެ ރިޔާސަތު ބެލެހެއްޓުން ހަވާލު ކުރާނެ ފަސް މެމްބަރުން ކަނޑައެޅުއްވީ ގަވާއިދުގެ 82 މާއްދާގެ ދަށުންނެވެ. އެފަސް މެމްބަރުންނަކީ، ށ ކަނޑިތީމު ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުޙައްމަދު ހުސައިން އާއި، ށ މިލަދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު ޢަލީ މުޙައްމަދު އާއި މ މުލަކު ދާއިރާގެ މެމްބަރު ޢަބްދުﷲ ޔާމީން އާއި ޅ ހިންނަވަރު ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުޙައްމަދު އިބްރާހިމް ޞޯލިހު އަދި ބ ކެންދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަޙްމަދު ތަސްމީން ޢަލީ އެވެ.

ނިމިދިޔަ ހަފްތާގެ ތެރޭގައި މަޖިލީހުގައި ނިންމި ބައެއް ނިންމުން ތަކުގެ ތެރޭގައި ހުކުމް ތަންފީޒް ކުރަމުންދާ މީހުންނަށް އަދަބު ލުއި ކޮށްދިނުމާއި މައާފް ދިނުމުގައި ރައީސަށް ލަފާއަރުވާ ކްލިމެންސީ ބޯޑަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ފަރާތުން ގަލޮޅު ދެކުނު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަޙްމަދު މަހުލޫފް ހަމަޖެއްސެވުމަށް ފާސްކުރެވުނެއެވެ. ކެންދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަޙްމަދު ތަސްމީން އަލީ ހުށައަޅުއްވާ ހުޅުހެންވޭރު ދާއިރާގެ މެމެބަރު މޫސާ މަނިކު ތާއީދު ކުރެއްވި މިހުށައެޅުން ފާސްވެގެންދިޔައީ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި 69 މެމްބަރުންގެ އިއްތިފާގުންނެވެ.

ކޮންވެންޝަން އޮން ދި ރައިޓްސް އޮފް ޕާޝަންސް ވިތް ޑިސްއެބިލިޓީޒް ރާއްޖޭން ތަސްދީގު ކުރުމަށް މަޖިލީހުން ފާސްކުރެއްވީވެސް ނިމުނު ހަފްތާގެ ތެރޭގައެވެ. މިނިންމުމަށް މަޖިލީހުގައި ހިމެނުނު 69 މެމްބަރުންގެ ތެރެއިން 66 މެމްބަރުން ތާއީދު ކުރެއްވިއެވެ. ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ހައްގުތަކާބެހޭ އދ ގެ މުއާހަދާގައި ރާއްޖެ ސޮއިކޮށްފައިވަނީ 01 އޮކްޓޯބަރ 2007 ގައެވެ.

އެމްޑަބްލިޔުއެސްސީން އިތުރަށް މައުލޫމާތުދޭ ގޮތުގައި ކުޅުދުއްފުށީގެ އިތުރުން މިވަގުތު ގޭގެއަށް ފެން ހޮޅި ލުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންދަނީ ގދ ތިނަދޫގައި ކަމަށާއި މިހާރު ކުރިއަށްދާ މަސައްކަތަކީ ރާއްޖެއިން ބޭރުން ގެންނަންޖެހޭ އެއްޗެހި ގެނައުމުގެ މަސައްކަތް ކަމުގައެވެ. އަދި ކުރިއަތް އޮތް 3 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުން ގެންނަން ޖެހޭ އެއްޗެހި ލިބޭވަރު ވާނެކަމަށާއި ކުޅުދުއްފުށީގައި 30 ކިލޯމީޓަރުގެ ހޮޅި ވަޅުލެވޭނެކަމަށެވެ.

މިމަސައްކަތް އެއްކޮށް ނިމިގެންދާއިރު މާލެ އެކޭ އެއްގޮތަށް ގޭގޭގައި ފެންމީޓަރު ބަހައްޓާ ހުރިހާ ގެއަކަށްވެސް ފެނުގެ ހިދުމަތް ދެވޭނެ ކަމަށް އެކުންފުނިން ހާމަކުރެއެވެ. އަދި މިމަސައްކަތުގައި ރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ދެއްވަމުންދާ އެއްބާރުލުން އެކުންފުނީގެ ފަރާތުން ފާހަގަކުރެއެވެ.

ދެހާސްއަށްވަނަ އަހަރު ޖުލައިމަހުގެ އަށްވަނަ ދުވަހު އެއްބަސްވެ ސޮއިކުރެވުނު ކުޅުދުއްފުށީ ނަރުދަމާގެ ނިޒާމަކީ މިއަހަރުގެ ޖެނުއަރީ ފަންސަވީހުގައި ނިންމާ ގޮތަށް މޯލްޑިވްސް ވޯރޓަރ އެންޑް ސްވަރޭޖް ކޮމްޕެނީ އެމްޑަބްލިއު އެސްސީއާއި ޙަވާލުކުރެވިފައިވާ މަޝްރުޢުއެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކަނޑައެޅިފައިވާ ތާރީހަށް މަސައްކަތް މުޅިން ނިންމާނުލެވުނު ކަމުގައި ވިޔަސް ކުރިއަށްއޮތް މަހެއްހާދުވަހުގެ ތެރޭގައި މަސައްކަތް އެއްކޮށް ނިންމާލެވޭނެކަމަށް ކުޅުދުއްފުށީ ކައުންސިލަރ ޖަމްޝީދު މުހައްމަދު ވިދާޅުވިއެވެ.

ކައުންސިލަރ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ މިމަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ގޮތާމެދު ހިތްހަމަޖެހޭ ކަމުގައެވެ. މިމަސައްކަތުގެ ނުވަދިހަ ތިން ޕަސެންޓް މިހާރު ނިމިފައިވާކަމަށާއި، މިހާރު ކުރަމުންދާ މަސައްކަތަކީ މައިހޮޅި ކަނޑަށް ގުޅުމުގެ މަސައްކަތާއި، ޕަންޕް ސްޓޭޝަންގެ މަސައްކަތްތަށްކަމަށް ކައުންސިލަރ ވިދާޅުވިއެވެ.

ކުޅުދުއްފުށީގައި ޤާއިމްކުރާ ނަރުދަމާ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތްކުރަނީ ކުޅުދުއްފުށި ޒޯންތަކަކަށް ބަހާލައިގެން އެކިއެކި ގުރޫޕްތަކުންކަމަށް އެމްޑަބްލިއުއެސްސީން ވަނީ މައުލޫމާތުދެއްވާފައެވެ. ކުޅުދުއްފުށީގައި ޤާއިމްކުރެވޭ ނަރުދަމާ ނިޒާމަކީ ނުވަދިހަ ހަމިލިޔަން ރުފިޔާ ދިވެހި ސަރުކާރުން ޚަރަދުކުރައްވައިގެން ހިންގަވާ ޕްރޮޖެކްޓެކެވެ.

(ހަބަރު ޓީވީއެމް)

ބޯދާ ބުނުމެއްގެ ވާހަކަ

މި ސައިޓްގައި، “ހަނިމާދޫ މީހުން ނޮޅިވަރަންފަރަށް؟؟؟” މި ސުރުޚީގެ ދަށުން ލިޔެފައިވާ ލިޔުމަކަށް ކިޔުންތެރިޔަކު ކޮށްފައިވާ ކޮމެންޓެއްގައި، މަ ނިކަން ބޮޑަށް އަޅައިގެންފިއެވެ. ހަނިމާދޫގެ ބޯދާ ބުނުމެއްކަމަށް، ކިޔުންތެރިޔާ ބުނަނީ މި ބުނާ ގޮތަށެވެ.

“ހަނިމާދޫގެ ކުރީގެ މުސްކުޅިން ބުނެއުޅޭ އެއްޗެއް، ހޮނޑައިދޫ 3 ފަހަރު ފަޅުވާނޭ… ހަނިމާދޫގެ ދެކޮޅުހިފާނޭ، ހަނިމާދޫއިން ހޮޅިން އުފެދޭނޭ “….

.ކޮންމެޔަކަސް، ހޮނޑައިދޫ އެޔޮތީ ފަޅުވެފައެވެ. ހަނިމާދޫގެ އެއްކޮޅުގައި ކުލައިމެޓް އޮބްޒަވޭޓަރީ ހުރިއިރު އަނެއްކޮޅުގައި އެޔޮތީ އެއާޕޯޓެވެ. ދެން އޮތީ ހަނިމާދޫއިން ހޮޅިން އުފެދުމެވެ.

ހޮޅިންނަކީ ކޮންބައެއް؟

ހޮޅިންނަކީ އިންޑިޔާގެ ރައްޔިތުންނެވެ. އިންޑިޔާގެ މަލާބާރުގެ މުސްލިމުންނެވެ. ހޮޅިންނަކީ، ކުރީޒަމާނުގައި އަހަރެމެން ދިވެހިންނަށް ފިސާރި ދުއްޕާންކުރި ބައެކެވެ. މަލާބާރުކަރަޔާއި އެންމެ މަގަތުގައި އޮތީ ރާއްޖޭގެ އުތުރުގެ ރަށްތައްކަމުން ހޮޅިންގެ ދުއްޕާން އެންމެ ބޮޑަށް ތަހައްމަލު ކުރި ބަޔަކީ އުތުރު މީހުންނެވެ. އާދެ، ކުޅުދުއްފުއްޓާއި ހަނިމާދޫ ފަދަ ރަށްރަށުގެ މީހުންނެވެ. ހަމަކަށަވަރުންވެސް ހަނިމާދޫގެ މުސްކުޅިން، އެރަށުން ހޮޅިން ފާވާނެ ކަމަށް އެބުނަނީ، ކުރިމަތިވާނެ ދުއްޕާނަކަށް އިޝާރާތްކޮށް މަޖާޒީގޮތަކެވެ.

އެއާޕޯޓާއި، ޖީއެމްއާރު އަދި ހަހާސް އެނދު

ހަނިމާދޫ އެއާޕޯޓު ހެދުމަށް ދަހިލަވައިގެން ރަންވޭއަށް މި ތިރިކޮށްލީ އިންޑިޔާބަޔެކެވެ. އާދެ، އިންޑިޔާގެ ޖީއެމްއާރު ގުރޫޕެވެ. ސަހަލު ޝަރުޠުތަކަކާއި އެކުގައެއްވެސް ނޫނެވެ. ޝަރުޠަކީ ހަހާސް އެނދު، ޔަޢުނީ، ތިރީހަކަށް ރިސޯޓްރަށް އިންޑިޔާގެ މި ބަޔަކަށްދޭންވީއެވެ. ހަހާސް އެނދު ހަމަ ދޭއިރަށް ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް އިންޑިޔާ މީހުން ކަންޓްރޯލްކުރާނެއެވެ.

އެހިސާބުން އެޔޮތީ ހަނިމާދޫއިން ހޮޅިން ފާވެފައެވެ.

ކުރީޒަމާނުގައި އުތުރުގެ ރަށްތަކަށް ހޮޅިން އަރައި ލޫޓުވާތީ އަގުބޮޑު އެއްޗެތި އެނދު ތަންދަށަށްލައި، ވަޅުލައި ހަދައެވެ. މިފަހަރު އެ ދަރަޖައަށް ނުދާނެ ބާވައެވެ؟

ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދުން މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން ކުރުން މަނާކަމެއްކަމަށް ހަމަޖެއްސެވުމަށްފަހު މިއަދު އެ އިއުލާން ބާތިލުކުރި ސަބަބެއްކަމަށް ވިދާޅުވަނީ މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަމުން ނަފާ ހޯދާ ފަރާތްތައް ގިނަވެފައި އެފަދަ ފަރާތްތަކަށް އާމްދަނީ ހޯދުމަށް އިތުރު މަސައްކަތެއް ފެށުމަށް ވަގުތު ދިނުން ކަމަށެވެ. 2009 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރ މަހުގެ ތެރޭގައި ފިޝަރީޒް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވެފައިވަނީ ލޭނު އަޅައިގެން މިޔަރު ހިފާ ފަރާތްތަކަށް އާމްދަނީ ލިބޭނެ އެހެން ގޮތްތަށް ހޯދައިދޭން މަސައްކަތް ކުރައްވާނެ ކަމަށެވެ.

ކުޅުދުއްފުއްޓަކީ ލޭނު އަޅައިގެން މިޔަރުގެ މަސްވެރިކަން ކުރާ ރަށްތަކުގެ ތެރެއިން އެމަސައްކަތް ވަރަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ކުރާ ރަށެކެވެ.