މިފަހަކަށް އައިސް ވަރަށް ގިނައިން އިވޭއަޑެކެވެ. ކުދިންނާއި ރައްޓެހި ސްކޫލެއްގެވާހަކައެވެ. މިވާހަކަތައް ފުރަތަމަ އަޑުއިވުމުން އަޅުގަނޑުގެ ހިތުގައި އުފެދުނު ސުވަލަކީ ވޭތިވެދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިކިޔަވާދެވުނީ ކުދިންނާއި ރައްޓެހި ސްކޫލެއްގައި ނޫންބާއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަރިން މި ފޮނުވުނީ އެފަދަ ސްކޫލުތަކަށް ނޫންބާއެވެ. ދެން އެބުނާ ކުދިންނާއި ރައްޓެހި ސްކޫލަކީ ކޮބާ ބާއެވެ؟ މިފަދަ ސްކޫލުތަކުގައިވާ ސިފަތަކާމެދު އަޅުގަނޑަށް ލިބިފައިވާ މައުލޫމާތު ޙިއްސާކޮށްލެވޭތޯ ބަލާނަމެވެ.

ކުދިންނާއި ރައްޓެހި ސްކޫލެއްގެ މައިގަނޑު 5 އަސާސެއްވެއެވެ. އެ ފަސް އަސާސަކީ:
1- ފެންވަރު ރަނގަޅު ތައުލީމެއް ދިނުން
2- ބެލެނިވެރިންނާއި މުޖުތަމައުގެ ބައިވެރިވުން ލިބޭ ސްކޫލެއްކަމުގައިވުން
3- ދުޅަހެޔޮ ރައްކާތެރި މާހައުލަކަށްވުން
4- ޖިންސީ ހަމަހަމަކަން އޮންނަ ތަނަކަށް ސްކޫލުގެ މާހައުލުވުނ
5- ހުރިހާކުދިންނަށް ތައުލީމުދެވޭ ތަނަކަށް ވުން

މި މައިގަނޑު 5 އަސާސުގެ މައްޗަށެވެ.

“ކުދިންނާއި ރައްޓެހި” މިބަސް ނެގިފައިވާ ގޮތަށްބަލާއިއިރު މިއީ ” ޗައިލްޑް ފުރެންޑްލީ” ނުވަތަ ” ޗައިލްޑް ސެންޓަރޑް” ތަރުޖަމާ ކޮށްގެން ނެގިފައިވާ ނުވަތަ ދެވިފައިވާ ނަމެއްކަމަށް ބެލެވެއެވެ. މިގޮތުން ބޮޑަށް އެކަށީގެންވަނީ ޗައިލްޑް ސެންޓަރޑް މިބަހަށެވެ. ސަބަބަކީ ކިޔަވައިދިނުމުގައި ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި ޓީޗަރ ސެންޓަރޑް ލާނިންގް އާއި ޗައިލްޑް ސެންޓާރޑް ލާނިންގް ހިމެނޭތީއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މިކިޔާ ކުދިންނާއި ރައްޓެހި ސްކޫލުތައް މިއަމާޒުކުރަނީ ޗައިލްޑް ސެންޓަރޑް އުސޫލަށް ކިޔަވައިދިނުން ބައްޓަންކުރުމަށެވެ. ޗައިލްޑް ސެންޓަރޑް ލާނިންގްއަކީ ކުދިން ބައިވެރިކޮށްގެން ކިޔަވައިދިނުމެވެ. ނުވަތަ އަމަލީގޮތުން ކުދިން ކަންކަން ކޮށްގެން ކިޔެވުމެވެ.

ކުދިން ބައިވެރިކޮށްގެން ކިޔަވައިދިނުމަށްޓަކައި މިފަދަ ސްކޫލުތަކުގެ، މިފަދަ ކުލާސްތަކުން ފެންނާނެ އެންމެ ބޮޑު ތަފާތަކީ ކުލާސްތެރެ އަތުރާލެވިފައިވާ ގޮތާއި ކުދިންގެ ހަރަކާތްތެރިވުމެވެ. އަދި މިފަދަ ކުލާހެއްގައި ދުވަހުގެ ހަރަކާތްތައްވެސް ރާވާލެވިފައިވާ ގޮތް ތަފާތުވާނެއެވެ. ގިނަ ސްކޫލްތަކުގައި މިފަދަ ކްލާސްތަކުގެ ކިޔެވުން ފަށަނީ ކީރިތި ޤުރުއާންގެ ބަރަކާތުން ނުވަތަ ދުޢާއަކުންނެވެ. އެއައްފަހު އޮންނާނީ ޚަބަރުގެ ވަގުތުކޮޅެވެ. މިވަގުތުގައި ދަރިވަރުންނާއި މުދައްރިސް ކޮންމެވެސް މަޢުލޫއަކަށް ގާތްގަނޑަކަށް ފަސްމިނިޓް ވާހަކަދައްކާލާ ޚިޔާލުބަދަލުކޮށްލާނެއެވެ. ބޭނުމަކީ ދުވަހުގެ ކިޔެވުމަށް ދަރިވަރުންގެ ސިކުނޑިތައް ހުޅުވާލުމެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކުދިންގެ ކެރުންތެރިކަން އިތުރުވެ ކުދިންގެ ޝުޢޫރު ފާޅުކޮށްލުމަށް ފުރުޞަތެއް ލިބިދެއެވެ. މިކަމުގައިވެސް ހުރިހާކުދިން ހަމަހަމަވެ ހުރިހާކުދިންނަށްވެސް ފުރުޞަތު ލިބިގެންދާނެގޮތަކަށް ރާވާލުން މުހިންމެވެ. އެއަށްފަހު ދެންއޮންނާނީ ވާހަކަގަޑިއެވެ.ވާހަކަ ގަޑި ދެމިގެންދާނީ ގާތްގަނޑަކަށް ދިހަވަރަކަށް މިނިޓަށެވެ. މުދައްރިސް ކިޔައިދެއްވާ ވާހަކަ ދުވަހުގެ ގިނަފިލާވަޅާއި ގުޅުންހުރި ވާހަކައެއްކަމުގައި ހެދުން ވަރަށް މުހިންމެވެ. ބައެއްފަހަރު ދަރިވަރުންވެސް ވާހަކަހުށައަޅައިދޭނެއެވެ. ކިޔާދެވުނުވާހަކައާއި ގުޅުވައިގެން ދަރިވަރުގެ އަމިއްލަ ޚިޔާލުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އުފެއްދުންތެރި ލިޔުމެއް ލިޔަން ދެވިދާނެއެވެ. މީގެ އެންމެ ބޮޑުބޭނުމަކީ ކުދިންގެ ވިސްނުން ތަރައްޤީކޮށް އެކުދިންގެ ތަނަވަސް ޚިޔާލުތައް ހުށައެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ހޯދައިދިނުމެވެ. އެއައްފަހު ދުވަހުގެ ފުރަތަމަ މާއްދާއަކަށް ގިނަ ސްކޫލްތަކުގައި ކިޔަވައިދެނީ ކިޔަވާ ދެބަހުންކުރެ (އިނގިރޭސި ނުވަތަ ދިވެހި) ކޮންމެވެސް އެއްބަހެކެވެ. އިނގިރޭސިން ދުވަސް ފަށާކަމުގައިވާނަމަ ދެންޖެހިގެން އަންނަމާއްދާތަކަކީ އިނގިރޭސިބަހުން ކިޔަވާ ދެއްވާ މާއްދާތަކެއްކަމުގައި ހަދައިފިނަމަ ކިޔެވުމުގައި ދަރިވަރުންނަށް އިތުރު ފަސޭހަތަކެއް ލިބެއެވެ. މިސާލަކަށް އިނގިރޭސި ބަހާގުޅުވާލައިގެން ތިމާވެށީގެ ޢިލްމް، ހިސާބު ޓައިމްޓޭބަލްގައި ހިމެނިދާނެއެވެ.މިފަދަ ދުވަހެއްގައި އިންޓަވަލް ނިމިގެން ފަށާނީ ދިވެހި،މިމާއްދާއިންނެވެ.ދެން ގުޅިގެން އަންނާނީ ދިވެހިން ކިޔަވާ މާއްދާތަކެވެ.މިސާލަކަށް އިސްލާމް، އަމަލީ ފަންނު ފަދަ މާއްދާތަކެވެ. މިސާލަކަށް އާދީއްތަ ދުވަސް އިނގިރޭސިން ފަށާކަމުގައި ވާނަމަ ހޯމަ ދުވަސް ދިވެހިން ފެށިދާނެއެވެ. މިދަންނަވާލެވުނީ މިފަދަ ކުލާހެއްގައި ދުވަހެއް ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނޭގޮތެކެވެ.

ވަކި މާއްދާއަކަށް ބަލާލާނަމަ ފުރަތަމަ ކުރިއަށްދާނީ ދުވަހުގެ ފިލާވަޅު އޮޅުން ފިލުވައިދިނުމެވެ. ފިލާވަޅު އޮޅުންފިލުވައިދެވޭނީ ކުދިންގެ ބައިވެރިވުމާއެކުގައެވެ.އަދި ކުދިން ކުލާހުގެ ކުރިއަށްގެނެސް ސުވާލުކުރުމާއި އެދުވަހެއްގެ ސުރުޙީއަކާއި ގުޅުވައިގެން ގެންދެވޭ ހަރަކާތްތަކާއިއެކުގައެވެ. ފިލާވަޅު އޮޅުންފިލުވައި ދިނުމަށްފަހު ވަކިވަކިކުދިންގެ މަސައްކަތައް ނުވަތަ ގުރޫޕްގައި ކުރެވޭ ކުދިންގެ މަސައްކަތަކަށް ކުދިން އެނބުރިގަންނާނެއެވެ. ވަކިވަކި ކުދިންގެ މަސައްކަތުގައި ދަރިވަރުން ޝާމިލުވެ އުޅޭ ވަގުތުގައި މުދައްރިސް ދާނީ އެހީތެރިކަން ބޭނުންވާކުދިންނަށް އެހީތެރިކަން ދެއްވަމުންނެވެ. އަވަހަށް މަސައްކަތް ނިންމާކުދިން ކޯނާރޒްތަކުގައި ބެހެއްޓިފައިވާ ތަފާތު މަސައްކަތް ކުރަމުންގެންދާނެއެވެ.މިފަދަ މަސައްކަތް ކުރެވޭވަރާއި ރެކޯޑްސް ބަލެހެއްޓުމަކީ ދަރިވަރުންގެ ޒިންމާއެއްކަމުގައި ހެދިދާނެއެވެ. އަދި ދަރިވަރުން އެކަންތައްތައް ކުރާނެ ގޮތުގެ ފުރިހަމަ ޤަވައިދު ދަރިވަރުންނަށް އެނގެންހުންނާނެއެވެ.

މިފަދަ ކުލާސްތަކުގައި ދަރިވަރުންގެ ފެންވަރުބެލުމުގައި ބޭނުންކުރެވޭނީ ހަމައެކަނި ކަރުދާހުގައި ދެވޭ ޓެސްޓެއްނޫނެވެ.ދަރިވަރުންގެ ކިޔުން، ލިޔުން، ވާހަކަދެއްކުން އަދި ކުރާ ތަފާތުމަސައްކަތްތަކުން ކުއްޖާގެ ފެންވަރުބެލޭނެގޮތް ނުވަތަ ކޮންޓިނިއުސް އެސެސްމެންޓް ބޭނުންކުރެވޭނެއެވެ. ކުލާސްތެރޭގައި ބެހެއްޓިފައިވާ ޑިސްޕްލޭތަކުން ގިނައިން ފެންނަން ހުންނާނީ ދަރިވަރުންގެ މަސައްކަތެވެ.

މިފަދަ ކުލާސްތައް، ސްކޫލުތަކުގައި ފަށައިގެން މިއަދާހަމައަށް ފާހަގަކުރެވުނު ކަންތައްތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ.އޭގެތެރޭގައި ކުދިންގެ ކެރުންތެރިކަން އިތުރުވުމާއި ލިޔަންކިޔަން ނުދަންނަކުދިންގެ އަދަދު އަހަރުން އަހަރަށް މަދުވުމާއި އަދި ކުދިން ކަންކަމުގެ ޒިންމާނަގާމިންވަރު އިތުރުވުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ބެލެނިވެރިންގެ ޚިޔާލުފުޅުގައި ގޭތެރޭގައި އުޅޭއުޅުމުގައިވެސް ކުދިންގެ ޒިންމާ އަމިއްލައަށް ނަގާ މިންވަރު އިތުރުކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

ކުދިންނާ ރައްޓެހި ސްކޫލު ޕްރޮޖެކްޓް ރާއްޖޭގައި ކުރިއަށްގެންދެވެނީ ޔުނިސެފްގެ ދީލަތި އެހީގެދަށުންނެވެ. މިގޮތުން ޔުނިސެފްގެ ހިލޭ އެހީގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ 20 އަތޮޅުގައި 20 ޓީ.އާރު.ސީ (ޓީޗާރސް ރިސޯސް ސެންޓަރ) ޤާއިމްކުރެވި ޚިދުމަތުގައި ތިއްބަވާ މުދައްރިސުންނަށް ތަމްރީނުދިނުމުގެ މަޝްރޫޢު މިހާރުވަނީ ދާއިމީ މަޝްރޫޢުއަކަށް ހެދިފައެވެ. މިގޮތުން ޓީ.އާރު.ސީ ތަކުގައި ކުދިންނާއި ރައްޓެހި ކުލާސްތަކަށް ނުވަތަ ޗައިލްޑް ސެންޓަރޑް ޓީޗިންގްއަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ މުދައްރިސުންނާއި ސުޕަވައިޒަރުން މިހާރުވާނީ ތަމްރީނުކުރެވިފައެވެ. މިއަހަރުގެ މިހާތަނަށްވެސް ޓީ.އާރު.ސީ ތަކުގައި 500 އަށްވުރެ ގިނަ މުދައްރިސުން ވާނީ ތަމްރީނުކުރެވިފައެވެ. އަދި ހަމައެއާއެކު ބެލެނިވެރިން ހޭލުންތެރިކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައްވެސް ޓީ.އާރު.ސީތަކުން ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ. މިގޮތުން ހަމައެކަނި ހދ.ޓީ.އާރު.ސީއިންއެކަނިވެސް 650 އަށްވުރެ ގިނަ ބެލެނިވެރިންނަށް ވާނީ މައުލޫމާތުދެވިފައެވެ. އަދި މިފަދަ ބައްދަލުވުންތަކަކީ ބެލެނިވެރިންނަށްވެސް ފައިދާކުރަނިވި މައުލޫމާތު ލިބިދޭ ބައްދަލުވުންތަކެއްކަމަށް ބެލެނިވެރިންވެސް އިއްތިފާގުވެ ލައްވައެވެ.