އަނެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި އޮންނަ، ސާފުތާހިރު ދިރިއުޅުން ލިބޭ އަމާން ބަނދަރަށް، ދިވެހި ޤައުމީ އޮޑިޔައިގެން ދަތުރު ކުރުމަށްޓަކައި، ފުރަތަމަ ނެގި ފަޅުވެރީންނަށް، ފަސިންޖަރުން ރުހޭފަދަ ޚިދުމަތެއް ދެވޭގޮތެއް ނުވިއެވެ. އެހެން އެވީ، ކޮއްތުދަރު ބޯފެން ލިބޭން އޮތްހާ މަގުތައް ބަންދުވެގެނެވެ. އެމަގުތައް ބަންދުކުޅައީ، އަޅާފައިވާ ކަނޑުމައްޗެވެ.

ފަހެ، އޮޑީގެ ކުރިމަތިން ކަނޑުމަތި އަޅައިފިނަމަ، އޮޑީގެ ދުވެލި ހުއްޓިދާނެއެވެ. އޮޑީގެ ފަހަތުކޮޅުން ކަނޑުމަތި އަޅައިފިނަމަ، އޮޑީގެ ދުވެލި ބާރުވެ، ނުއެނގި ތިއްބާ ފަރަކަށް އަރުވައިފާ ހުއްޓެވެ. އޮޑީގެ ފަށަންދޮށުން ކަނޑުމަތި އަޅައިފިނަމަ، އޮޑީގެ ކުނބުކޮޅުގައި ވޮށް ދިއްލާނެތެވެ.

އިހުރުވެރިން ބުނާގޮތުންވިއްޔާ، ދަތުރުގައި ބޮޑަށް މައްސަލަޖެހޭނީ، އޮޑިދޮށުން ކަނޑުމަތި އެޅީމައެވެ. އެގޮތަށް ކަނޑުމަތި އެޅީމާ، ކުނބުކުރީގައި ވޮއްދިއްލާއިރު، އޮޑިދަށުން ބޮޑުމަލާފަތް ވަރުގެ ރެދަން ގުޅަގުޅަ ނުކުންނާނެއެވެ. ރެދަންގަނޑު އޮޑިޔަށް ފުމެއަރާނެއެވެ. އެހިނދުގައި، ފަޅުވެރިންނާއި ނެވި ނިޔަމީންނަށް ހަދާނެގޮތް ހުސްވާނެއެވެ. ކޮއްތުދަރު ބޯފެން ހުސްވާއިރުވެސް ވާއެއް ނުވާއެއް ނޭނގޭނެއެވެ. އަމާން ބަނދަރަށް ދަތުރުކުރުމުގައި، ފަސިންޖަރުން ރުހޭފަދަ ޚިދުމަތެއް (ފަރަންޖީބަހުން ބުނާނަމަ “ސަބްސިޑީ”) ނުދެވުނީ، މިގޮތަށް ފަށަންދަށުން ކަނޑުމަތި އެޅީމައެވެ.

ފަށަންދަށުން ކަނޑުމަތި އަޅައި، ކުނބުކުރީ ވޮއްދިއްލީމާ، އޭރު އެޒަމާނުގައި ކުރާންޖެހޭކަމަކީ، ޒިކުރު ބޮޑުލަވަ ކިޔާއިރު ކިޔާ ޅެމެއް ކަމަށްވާ “ޔާޢަޡީމުއްޘާނީ ޅެންބައި” ކިޔުމެވެ. މިޅެންބައި ތިންފަހަރު ކިޔާއިރަށް ކަނޑުމަތި ފިލައި ސާފުވާކަމަށް ގަދަ ބަހުގައި ބުނެތެވެ. އަމާން ބަނދަރަށް ކުރި ދަތުރުގައި، ކަނޑުމަތި އެޅުމުން ޓީވީ މޯލްޑިވްސްއިން ގަޑިގަނެގެން ކޮންމެ ރެޔަކާއި ކޮންމެދުވަހަކު “ޔާއަޡީމުއްޘާނީ ޅެންބައި” ކިޔާފައިވެއެވެ. އެކަމަކު (ކިޔުނުލެއް ނުބައީ ތޯއްޗެކޭ) ކަނޑުމައްޗެއް ނުފިލިއެވެ. ކޮއްތުދަރު ބޯފެން ހުސްވާތަން އަތުވެއްޖެއެވެ. އެހެންވުމުން، އޮޑި ފަރަކާ ގާތްކޮއްފައި ފަޅުވެރީންކޮޅު ތޮށިމައްޗަށް އެއްފަހަރާ ބޭރުކޮއްލައިފިއެވެ. ދެންތިބީ، ސަރަނގާ މާލިމީޔާ ދެމީހުންނެވެ. ސަރަނގު ވައްޓާލަން ބުރަކަށީ އަތްއެޅީމާ ބުންޏޯލައޭ “އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މަށެއް ނުފުންމާނަމެވެ.”

ދެން “ޔާޢަޡީމުއްޘާނީ ޅެންބައި” ކިޔަނިކޮށް، އިރުމަތިފަރާތުން “ގިނިކާ މާދޫންޏެއް” އުދުހިފައި އަތުވެއްޖެއެވެ. އެސޮރު ދިންލަފަޔާ އެއްގޮތަށް އަނެއްކާވެސް، ކަކޫތާފެންވަރުގައި އެއްކަލަ ތޮށިމަތީގައިތިބި ފަޅުވެރި ކުދިންކޮޅު އޮޑިޔަށް އަރުވައިފިއެވެ. އެޔާއެކު އަމާން ބަނދަރަށް ދަތުރު ފަށައިފިއެވެ. މިފަހަރުގައިއޮތީ “ގިނިކާ މާދޫނި” ކިޔައިދިންގޮތަށް، އަޅާ ކޮންމެ ކަނޑުމައްޗެއް، ހިފައި ހައްޔަރުކޮށް، ކުޑަގޮޅިއަށް ވައްދައި، ރޭގަނޑު ހަތަރުދަމު ކާފިޔުހިންގާފައި ބާއްވާ ޑިމޮކްރަސީއެވެ. އެއީ، އެންޓިކޮރަޕްޝަން ޑިމޮކްރަސީއެވެ. ނުވަތަ އަހްލީ ހަނގުރާމަފަށާ ޑިމޮކްރަސީއެވެ.

ހާމަ އިން

ބައެއް މީހުން، ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ޓީޗަރުން ދެކެނީ ބެލެނިވެރިއެއް، އެމީހުންނަށް ފާޑުކިޔައިފިނަމަ، އެއީ ރޯނުއެދުރު ބެލެނިވެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މިތަނުގައި، ހަގީގީ ރޯނުއެދުރަކީ، ބެލެނިވެރިޔާ އެއީ، ރޯނުއެދުރެއް ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ ޓީޗަރު ކަމާއިމެދަކު ޝައްކެއްނެތެވެ. ސަބަބަކީ، ބެލެނިވެރިޔާ އެއީ، އުނގަންނައިދިނުމާއި، ތަރުބިއްޔަތުކުރުމުގެ މަސައްކަތުގެ އެއް ޙިއްސާދާރަށް ވާކަމެވެ. ވީއިރު، އޭނާ ހިއްސާވާކަމެއްގައި، ފާޑުނުކިޔޭނޭކަމަށް ގަބޫލުކުރާނީ ވަރަށް ބޮޑު ރޯނުއެދުރެކެވެ.

އަނެއްބައި ޓީޗަރުންނަށް، އެމީހުންގެ މަސައްކަތުގެ ފެންވަރާއިމެދު، ސުވާލު އުފައްދައިފިނަމަ، އެ ބެލެނިވެރިޔަކު މިވަނީ، އެންމެ ހޭލުންތެރިކަންކުޑަ، އެންމެ ނާތަހުޒީބް މީހާއަށެވެ. މިކަމުގައިވެސް ޙަޤީޤަތް އޮތީ މިއާއި ދިމާ އިދިކޮޅަށެވެ. ޓީޗަރުކުރާ މަސައްކަތާއި އެމަސައްކަތްކުރާ ފެންވަރާއިމެދު ބެލެނިވެރިން އަބަދުވެސް ސުވާލު އުފައްދާނެއެވެ. އުފައްދަން ޖެހޭނެވެސް މެއެވެ. ޓީޗަރުގެ ޒިންމާޔަކީ، ރަނގަޅުކުރަންޖެހޭ ކަމެއް އޮތްނަމަ، އެކަމެއް އިސްލާހްކުރުމެވެ. ބެލެނިވެރިޔާއަށް ތަހުޒީބުވުމަށް ގޮވުމެއްނޫނެވެ.

އަހަރެން އެންމެ ހަމްދަރުދީވަނީ، “ކިޔަވައިދޭން އޮންނަ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅުގައިވެސް ކިޔަވައިދެވޭނީ ކިޔަވަން އުޅޭ ކުދިންނަށްކަމަށާއި، ކުލާހުގައި ޓީޗަރުދޭފިލާވަޅުތައް އަޑުނާހާ ކުއްޖަކަށް ކިޔަވައެއް ނުދެވޭނެ” ކަމަށް ހަރުއަޑުން ގޮވާ ޓީޗަރާއިމެދުއެވެ. ޝައްކެތްވެސްނެތް ގޮތުގައި އެއީ ވަރަށް ބަދުނަސީބު ޓީޗަރެކެވެ. މި ފަދަ ބަދުނަސީބު ޓީޗަރުންނަށް ނޭނގެނީ ކިޔަވައި ނުދެވޭ ޙަޤީޤީ ސަބަބަކީ ލަޔާޤަތާއި ޤާބިލްކަން ، ޓީޗަރުކަން ކުރުމަށް ތިމާގެ ކިބައިގައި ނެތީމާކަމެވެ. ކުދިންނަކީ ތަފާތު ކުދިންކަމާއި، ކިޔަވައިދިނުންޖެހޭނީ މިތަފާތަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެން ރާވާ ތަންފީޒުކުރަންކަން ނޭނގޭ ޓިޗަރުންނަށް އަބަދުވެސް ގޯސްވާނީ، ދަރިވަރާއި، ބެލެނިވެރިޔާއެވެ. ވާހަކައެއް ބުނަންހެއްޔެވެ؟ ޓީޗަރަކަށްވާނީ، ތިޔަބުނާ، “އަޑުނާހާ ދަރިވަރަށް” އިލްމާއި ތަރުބިއްޔަތު ފޯރުކޮށްދެވުނީމައެވެ. ހުރިހާކުދިންނަކީ ބަސްއަހާ، އެއްވަރު މޮޅު، ކުދިން ކަމަށްވާނަމަ، ސްކޫލްތައް އަޅާފައި ޓީޗަރުންނަށް ވަޒީފާދިނުމުގެ އޮތީ ކޮން ބޭނުމެއް ހެއްޔެވެ؟

ބައެއް ޓީޗަރުން ގަބޫލްކުރާ ގޮތުގައި އެމީހުން ކިޔަވައިދޭއިރު، ބެލެނިވެރިން އައިސް ‘އޮބްޒާރވް’ ކުރުން ވަރަށް ރަނގަޅުވާނެއެވެ. އޭރުން، ބެލެނިވެރިންނަށް، ތިމާމެންގެ ދަރިންގެ ގޮތާއިފޮތް އެނގޭނެތީއެވެ. ބެލެނިވެރިން ލަދުގަންނާނެތީއެވެ. ބުނަންހެއްޔެވެ؟ ޓީޗަރުން ކިޔަވައިދޭއިރު، އޮބްޒާރވްކުރުން އެއީ ސްކޫލާއި ޓީޗަރުންގެ ވަޒީފާގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. ޓީޗަރަށް ފާޑުކިޔުމުން، ބެލެނިވެރިން ލަދުގަންނަވާލުމުގެ މަގުސަދުގައި، ކިޔަވައިދޭތަން ބެލުމަށް ސްކޫލަށް އަންނަން ދައުވަތުދޭނަމަ، އެ ދައުވަތުދެވެނީ ޓީޗަރު ފަޟީހަތްވުމަށެވެ. އޮރިޔާންވުމަށެވެ. ސަބަބަކީ، ކުލާސްތެރޭ ހިނގާ ކަންކަން ބަލަހައްޓަންޖެހޭނީ ޓީޗަރެވެ.

ބައެއް ޓީޗަރުންގެ ޝަކުވާޔަކީ، ކުދިން ސްކޫލްގެ ތަކެއްޗަށް ގެއްލުންދިނުމެވެ. ޓީޗަރު ޤަބޫލުކުރަންޖެހޭނީ ތަކެތި ހަލާކުކުރަނީ، ޓީޗަރު ކުލާހުގައި ހުއްޓައިކަމެވެ. ބެލެނިވެރިޔާއަށް ނޭނގެނީ ޓީޗަރުހުރި ގޮތެކެވެ.

ބެލެނިވެރިޔާއަށް ޒިންމާ ނުއުފުލޭ ވާހަކަ ދައްކާއިރު އެންމެ ފަހަރަކުވެސް، ތިމާގެ ކިޔަވައިދިނުމާއިމެދު ވިސްނާލިންހެއްޔެވެ؟ އަބަދުވެސް ހަމަ، ކުލާހަށްވަދެ ބޯޑުގައި ލިޔަނީ ނޫންހެއްޔެވެ؟

ޓީޗަރާއި ދިމާލަށް، ކިތަންމެ ކުޑަނަމަވެސް ހިތްހަމަނުޖެހުމުގެ ޝުޢޫރެއް ބެލެނިވެރިޔެއް ފާޅުކުރާއިރަށް، ދަރިން ރަނގަޅުގޮތުގައި، ތަރުބިއްޔަތުކުރާށޭ އެބަ ބުނެއެވެ. ޓީޗަރަށް ނޭނގެނީ، ޓީޗަރުންނަކީ ބެލެނިވެރިންނާއިއެކު ދަރިން ތަރުބިއްޔަތުކުރަން މުސާރަދީފައި ތިބޭ ބައެއްކަމެވެ. ވީމާ، ޝަކުވާއެއްކުރާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އެގޮތަށް، ތަރުބިއްޔަތުގެ ހުރިހާކަމެއް ބެލެނިވެރިޔާގެ ބޮލަށް ކަނޑާލުން އެއީ އެއްވެސް ހަމަޔަކަށް ފެތޭ ގޮތެއް ނޫނެވެ.

ކިޔަވައިދިނުމަށް ވަކި ގަޑިއެއް އޮންނަކަމަށް ޓީޗަރެކޭ އެއްގޮތަށް ބެލެނިވެރިޔާވެސް ޤަބޫލުކުރަމެވެ. ނަމަވެސް އެއީ، ޙާލަތުދިމާކުރާގޮތުން ބަދަލުވާ އެއްޗެކެވެ. އުނގެނުމުގައި ފަހަތުގައި ދަރިވަރު އުޅޭނަމަ، ކިޔަވައިދިނުމަށް އޮންނަ ކަމަށް ޓީޗަރު ތިޔަބުނާ ގަޑިޔަށް ބަދަލުގެނެސް އެހީ ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހޭނެއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން މިރަށުގެ ދެ ޕްރައިމަރީ ސްކޫލްގެ މީހުންނާއި ވާހަކަދައްކާލުމުން އެނގުނީ ‘ރިލީފް’ ގަޑިއެއް ނަގަން ބުނުމުން އާންމުކޮށް ތުންދަމާ، ބޮޑާހާކާ ޓީޗަރުން ހަމަ ވަރަށް ގިނަކަމެވެ. ބައެއް ޓީޗަރުންނަށް، އިތުރު ޙަރަކާތުގެ މަސައްކަތެއް ހިންގަން ހަވާލުކޮށްފިނަމަ، އެނޫން އެހެން ކަމެއް ކުރެވޭ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. އަނެއްބައި ޓީޗަރުން އެކަމެއް ބޮލާލައިޖަހައެވެ. އިރުއިރުކޮޅާ ކޮންމެވެސް ކުއްޖެއް ބޭރަށް ފޮނުވާލާއިރު، ޓީޗަރު އިންނަނީ މޭޒުދޮށުގައި ތަންހަރުވެފައެވެ. ހައިރާންވާކަމަކީ، ބެލެނިވެރިންގެ ފަރުވާކުޑަކަމުގެ ވާހަކަ އެންމެ ގިނައިން ދައްކަނީވެސް، މިބުނި ޓީޗަރުންނަށް ވާކަމެވެ. ކިޔެވޭނީ ކިޔަވަން އުޅޭ ކުއްޖަކަށޭ، ބެލެނިވެރިޔާއާއި ދިމާލަށް ބުނަން ޓީޗަރު ލަދުގަންނަންޖެހޭނެއެވެ. ސަބަބަކީ، ކިޔަވަން ކުދިން ޝައުޤުވެރިވެގެން އުޅޭނެގޮތެއް ހޯދުން އެއީ ޓީޗަރާއި ބެލެނިވެރިޔާގެ ޒިންމާއެކެވެ.

މިހާރަކަށް އައިސް ބައެއް ޓީޗަރުން ވާހަކަދައްކާގޮތުން ހީވަނީ، ހުރިހާ ޒިންމާއެއް އުފުލަން މިޖެހެނީ ބެލެނިވެރިޔާހެންނެވެ. ޓީޗަރަށް އެނގެންވީ، ބެލެނިވެރިޔާއަށް ކިޔަވައިދެވޭނެ ނަމަ ސްކޫލަށް ކުދިން ނުފޮނުވާނެކަމެވެ. އެއިރުން ތިޔަ ޓީޗަރެއް، އަހަރެމެން ފާޑުކިޔާކަށް، އަދި ތަޢުރީފްކުރާކަށްވެސް ވުޖޫދަކު ނުހުންނާނެއެވެ. ދެންވެސް ޝުކުރުވެރިވާށެވެ.

ބިން ހުސްވަމުންދާއިރު، ބޮޑު ސަރަހައްދެއްގައި އެންމެ ފަންސަވީސް ގެ އެޅުމުގެ ބަދަލުގައި، ބިމަކީ ކުޅުދުއްފުއްޓަށް ލިބިފައިވާ އެންމެ އަގުބޮޑު ވަސީލަތް ކަމަށް ބަލައިގެން ވީހާވެސް ގިނަ ބަޔަކަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ލިބޭނެ ގޮތަށް ސަރުކާރުން ޢަމަލުކުރިނަމަ، ރައްޔިތުން ފަސޭހަކަމާއިއެކު ހެއްވާލައި އުފާކޮށްލަ ދެވުނީހެވެ. ފަންސަވީސްގެއިން ބޯހިޔާވަހިކަން އެ ފޯރުކޮށްދެވެނީ އެންމެ ފަންސަވީސް ޢާއިލާއަށެވެ.

އަނެއްކޮޅުން، ސަރުކާރުން އަޅާ ފަންސަވީސް ރޯއައުސް އަށް ވަނުމަށް، ބޭނުންވާނެ ފައިސާ މިރަށުގެ މީހުން ހޯދުމަށް ރޯންނުޖެހިދާނެ ކަމާއިމެދުވެސް ޝައްކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތްމަތި އެހާ ދައްޗެވެ. ސަރުކާރު ކުންފުނި، އެޗްޑީސީ އިން ހުޅުމާލޭގައި އަޅާ ފުލެޓްތަކަށް ވަނުމަށް، ބޭނުންވާ ފައިސާގެ ޢަދަދު އިވިފައި، ފައިސާ ލިބޭނެ މަގުތައް އޮތް މާލެވެސް ޖެހުނީ ރޮއެހޭރޭށެވެ.

ރޯހައުސްތަކުގެ ސަބަބުން ވާނެގޮތެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑަށް ތަޞައްވުރުކުރެވެނީ، ސަރުކާރުން ހުށަހަޅާ އަގުދެއްކުމަށް ކުޅުދުއްފުށީ މީހުން ނުކުޅެދުމާއިއެކު، މި ރޯހައުސްތަކަށް ވަންނާނީ، މާލޭގެ ނޫނީ އެމްޑީޕީގެ މުއްސަނދި، ލޮލުން ކަރުނައެއް ވައްޓައިނުލައި، ރޯހައުސްތަކަށް އަގުދެއްކޭވަރުގެ މީހުންނެވެ. އެމީހުން މި ރޯހައުސްތައް ބޭނުންކުރާނީ، ޗުއްޓީ ބަންދުގައި އަރާމުކޮށްލާ، އަރާމުޚާނާގެ ގޮތުގައެވެ. ދާއިމަށް އެތާ ދިރިއުޅޭކަށް ނޫނެވެ. ކުޅުދުއްފުށީ މީހުންނަށް ރޯއުސްގެ ފާރުބުޑުގައި، ފެންކަޅިވެހުރެ، މި މަންޒަރު ބަލަންޖެހުން ގާތެވެ.

ރޯހައުސް އަޅަނީ، ރައީސް، ކުޅުދުއްފުށީ ރައްޔިތުންނަށްވި ވަޢުދެއް ފުއްދަން ކަމަށްވާނަމަ، ކުޅުދުއްފުށީ ރައްޔިތުންނަށް އޮތީ އުފާނުވެ، ނުހީހުރެ، ރައީސް ނަޝީދު ރޮއްވާލުމެވެ. ހަމަ ބަޑިފަޅައިގެންދާވަރަށް ރޮއްވާލުމެވެ. ސަބަބަކީ މިއީ އަދި، ރައީސް ނަޝީދު، ކުޅުދުއްފުއްޓަށް ވި، ވަޢުދު ފުއްދުމަށް ނުވާކަމެވެ. ހަނދާން ހުންނާނޭ ފަދައިން ރައީސް ނަޝީދު ކުޅުދުއްފުށީ މީހުންނަށް ވަޢުދުވީ ސަތޭކަ ފުލެޓް މިރަށުގައި އަޅާށެވެ. މި ރަށުގެ ބިން ބޭނުންކުރުމުގެ ޕްލޭނާއި ޚިލާފްވާގޮތަށް ބޮޑުބިމެއްގައި އެންމެ ފަންސަވީސް ގެ އަޅާކަށް ނޫނެވެ.

އެހެން ޝައްކެއްވެސް އެބަ ވެއެވެ. ރޯހައުސް މިއަޅަނީ، ކުޅުދުއްފުށީ މީހުން ހެއްވާލާފައި، ބޯމަތިވަމުން އަންނަ އިންތިޚާބު ދަމައިގަންނަން ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. އެކަމަކު، ބޮޑުބިމެއްގައި ފަންސަވީސް ގެ އަޅައި، ބޭކާރުކޮށްލުމަކީ، ހިނިތުންވާވަރުގެ ކަމެއްނޫނެވެ.

އަޅުގަނޑު، “ރޯހައުސް” އާއި ރައްޔިތުން ޖެއްސުމަށް ލިޔަނީކަމަށް، ރަށުއޮފީހުގެ އަޑުގަދަކުރާއިން ދުވާލަކު ތިންފަހަރު ގޮވުމަށް، މެސެޖް ފޮނުވިޔަސް ނު ފޮނުވިޔަސް، މިއީ އަޅުގަނޑުގެ ޚިޔާލެވެ.

——

ގުޅޭ ލިޔުން:

ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ކުޅުދުއްފުށީގައި 25 ރޯހައުސް އަޅަނީ

ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުން ކުޅުދުއްފުށީގައި އެޅުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ 25 ރޯހައުސް އެޅުމާއި ބެހޭ މައުލޫމާތު ދީފި

ވަޢުދެއް މިރޭ ވާނަން… މީ ތެދުކަން އަންގައިދޭނަން… ހަނދާއޭ ހެކިވެދޭށޭ

އާއެކެވެ. ރަނގަޅު ވާނީ ފުލެޓެވެ.

ކުޅުދުއްފުށީ ބިން ބޭނުންކުރުމުގެ ޕްލޭނާއިމެދު

(ފުރަތަމަ ބަޔާގުޅޭ)

ފާއިޒު ހަވީރު ކުޅެންގޮސް އައިސް ވަނީ ފެންވަރާށެވެ. ފާއިޒު ފާހާނާ އަށް ވަދެ ފެންވަރަން ފެށިތަނާހެން ފަހަތުން މީހަކު ގަޔަށް ފުމެލިހެން ހީވެގެން ފަހަތަށް ބަލާލިއެވެ. ފާއިޒަށް ހީވި ގޮތެއް ކަމަށް ބަލާ އަނެއްކާވެސް ފެންވަރަން ފެށިއެވެ. ދެވަނަ ފަހަރުވެސް ހަމަ އެގޮތަށް ކުރީފަހަރަށްވުރެ ބާރަށް ފުމެލިހެން ހީވިއެވެ. މިފަހަރު ފާއިޒު ކުޑަކޮށް ހިތްނުތަނަވަސްވާ ގޮތް ވިއެވެ. އަވަސް އަވަހަށް ފެންވަރާލުމަށްފަހު ފާހާނާއިން ނުކުތެވެ.

“ފާއިޒް…ކީއްވެ ހާދަ ފާޑަކަށްތި ހުރީ. އަނެއްކާ ފަޔަށް ތަދުކޮށްލީތަ މިއަދުވެސް..” ފާއިޒް ހުރި ގޮތުން ޝިފާނާ ސުވާލުކުރިއެވެ.

“އާނ. މިއަދުވެސް އެއްކަލަ ނާޒިމް ފަހަތުން އައިސް ކުޑަހުޅަށް ޓެކްލް ކުރީ.. އޭނަ ދަންޏާ ކުޅެން ދާހިތްވެސް ނުވޭ. ވަރަށް ގެރި ވާނެ.” ފާއިޒް ފެށީ ކުޅިވަރުގެ ވާހަކައެވެ.

“ކޮބާ މަންމަ ނާދޭތަ އަދިވެސް” ފާއިޒް ބުންޏެވެ.

“މަންމަ އަންނާނެތަ މިރޭ. އެކިހިނެތްވީ؟” ޝިފާނާ ސުވާލުކުރިއެވެ.

“އާން އަދި އެވާހަކަ ނުބެނެވޭދޯ. މިރޭ ދެމީހުން ކުޑަކޮށް ބޭރަށް ޖައްސާލަން ކަމަށް މިއުޅެނީ. އެހެންވެ މަންމަ ކައިރީ މިއަދު ބުނިން މިރޭ މިގެއަށް ޖައްސާލައްޗޭ ބޭބީ ކައިރީ މަޑުކޮށްލަން.” ފާއިޒް ގެ ނައިކީ ބޮޑީ ސްޕްރޭ ޖަހަން ހުރެ ޖަވާބު ދިނެވެ.

ފާއިޒް އާއި ޝިފާނާ ކައިވެނި ކޮށް ދަރީން ލިބުނުކަމުގައި ވިޔަސް މިހާރުވެސް ދެމީހުން ހިނގާލަން ދިޔުމަކީ އާދައެކެވެ. މަދުވެގެން ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ދެމީހުން އެކީ ގެއިން ބޭރުގައި ހުސްވަގުތުކޮޅެއް ހޭދަކުރެއެވެ. ކައިވެނީގެ ކުރިން މާފޮޅުވަން އާންމުކޮށް ގޮސް އުޅޭތަންތަނަށް ދާހިތްވެއެވެ. ބާޒާރު ކުރުމަށާއި ރަހްމަތްތެރީންގެ ގޭގެ އަށް ޒިޔާރަތް ކޮށްލުމަށް ހަފްތާގެ އެއްރޭ ހުސްކުރެވޭތޯ ބަލައެވެ.

ޝިފާނާގެ މޫނު މަތިން މިރޭ ތަފާތު އުފާވެރިކަމެއް ފެންނަން ހުއްޓެވެ. ރޭ ފާއިޒް ޑިއުޓީ އަށް ދިއުމަށް ފަހު ގެއަށް އައިސް އެ ހޭދަ ކުރި ވަގުތަކީ ޝިފާނާގެ ހިތުން ފިލައިގެންދާނެ ވަގުތުތަކެއް ނޫނެވެ. ބައެއް ފަހަރު އެއީ ހުވަފެނެއްބާވައޭ ވެސް ޝިފާނާ ހިތައް އަރައެވެ. ދެ އަހަރު ދުވަހުވެސް އެފަދަ އުފާވެރި ރެއެއް ނާންނަކަހަލައެވެ. ފާއިޒްގެ ހިތްވަރު އެރޭ ތަފާތެވެ. ޝިފާނާ އަށް ލިބުނު އަރާމު އޭގެ ކުންނަށް އެރޭ ދިޔައެވެ. އެހެނަސް ޝިފާނަ އެވާހަކަ ފާއިޒް ކައިރީ ބުނާކަށް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. މިރޭވެސް ދަންވަރު ޑިއުޓީ އަށް ދިއުމަށްފަހު ފާއިޒް ގެއަށް އައުމަށް ޝިފާނާގެ ހިތް އެދެމުން ދިޔައެވެ.

***************************

ފާއިޒް ބޭނުންވީ ބާޒާރުކޮށްލުމަށްފަހު އާއިލާގެ ބައެއް ގޭގެއަށް ދާށެވެ. އެހެނަސް ޝިފާނާގެ ޕްލޭން ތަފާތެވެ. ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކަށްފަހު ދެމީހުން އެކީ ބޭރަށް ނުކުމެވުމުން ޝިފާނާ ބޭނުންވީ ބާޒާރަށް ދިއުމަށްފަހު ބީޗަށް ދާށެވެ. ފާއިޒަށް މިރޭ ފާހާނާތެރެއިން ދިމާވި ކަންކަން ހަނދާން ވުމުން ފުރަތަމަ ޝިފާނާގެ ޕްލޭނާ ދެކޮޅު ހެދިކަމުގައި ވިޔަސް ފަހުން ޝިފާނާ ބޭނުންވާގޮތް ފާއިޒްވެސް ގަބޫލުކުރިއެވެ.

ގެއަށް ބޭނުންވާ ބައެއް ސާމާނު ގަތުމަށްފަހު ދެމީހުންވެސް މިސްރާބު ޖެހީ ކައިވެނީގެ ކުރިން ދެމީހުން މާފޮޅުވި ބީޗަށް ދިއުމަށެވެ. ހަނދުވަރުގެ އަލީގައި ހަނދާ ތަރިތައް ހެކިކޮށް ދެމީހުން ވަޢުދުތައްވި އެ ދޮންވެލި ގޮނޑުދޮށަށް ދިއުމަށެވެ.

ފާއިޒް އާއި ޝިފާނާ މަޑުމަޑުން ހިނގަމުންދިޔައެވެ. ފާއިޒް އަތުން ޝިފާނާގެ އުނަގަނޑު މަތީ އަތް އަޅުވާލައިގެން ކޮނޑާ ކޮނޑު ޖައްސައިގެން ވަލުތެރެއިން ގޮނޑުދޮށަށް ދެވެން އޮތް މަގުން ހިނގަމުން ދިޔައެވެ. ދެމީހުންވެސް ދައްކަމުން ދިޔައީ މާޒީގެ ވާހަކަތަކެވެ. ކުރިން އެގޮނޑުދޮށުގައި ދެމީހުން އުޅުނު އުފާވެރި ރޭތަކުގެ ވާހަކަތަކެވެ.

ފާއިޒް ސިއްސައިގެން ދިޔައީ ކުރިމައްޗަށް އެއްޗެއް ވެއްޓުމުންނެވެ. ފާއިޒް ގައިގައި އެއެއްޗަކުން ނުޖެހުނީ ހަމަކިރިޔާއެވެ. ޝިފާނާވެސް ސިއްސައިގެން ދިޔަގޮތުން ފާއިޒްގެ ގައިގައި ބައްދައިގަތެވެ.

“އޭ އެއީ ކާއްޓެކޭ. ނަސީބެއްނު ބޮލުގަ ނުޖެހުނުކަން ދޯ. ދެން ހިނގާބަލަ.” ފާއިޒް އަށް އެއީ ކާއްޓެއްކަން އެނގުމުން ހިތުގައި އުފެދުނު ބިރުވެރިކަން ފިލައިގެން ދިޔައެވެ.

އަނެއްކާވެސް ހަމަ އެގޮތަށް ފާއިޒް ސިއްސައިގެން ދިޔައީ ބާރަށް އެއްޗެއް ވެއްޓުނު އަޑަށެވެ. މިފަހަރު ފާއިޒްގެ ފަހަތަށެވެ. މިފަހަރު ފާއިޒަށް ކުރިއަށް ދުއްވައިގަނެވުނެވެ.

“ހިނގާ ދެން ގެއަށް ދާން. ދެން ނުކެރޭނެ ކުރިއަށް ދާކަށް.” ޝިފާނާއަށް ރޮވެން ފެށިއެވެ.

“އޭ ދެން ބިރުނުގަނެބަލަ. މަވެސް މިހުރީ އެއްނު. އެއީވެސް ކާއްޓެކޭ. ރުއްރުކުން ކާށިވެސް ފައިބާނެދޯ. ދެން ނެތޭނުން ރުކެއްވެސް ހިނގާދާން. މިހިސާބަށް އާދެވުނީމަ މިތާ މަޑުކޮށްލާފަ ދެވޭނީ. ކިހާ ރީތި ހަނދުވަރެއް މިދެނީ.” ފާއިޒް ބޭނުންވީ ބީޗަށް ދިއުމަށެވެ.

ދެމީހުންވެސް ގޮނޑުދޮށަށް ނިކުމެވެންދެން ތިބީ ވާހަކަ ނުދައްކައެވެ. ގޮނޑުދޮށަށް ނުކުމެ ހަނދުވަރުގެ އަލީން ދިއްލިފައިވާ މޫދާ އެ ދޮންވެލި ތުނޑި ފެނުމުން ހިތުގައި ހުރި ބިރުވެރިކަން ފިލައިގެންދިޔައެވެ.

“ހޫން. މިއޮތީ އާދެވިފަ. ވަރަށް ދުވަސްވެއްޖެ ދޯ މިތަނަށް ނާދެވޭތާ؟ ލޯބީ އަދިވެސް ކަޑަވެފައިތަ ތިހުރީ؟ ދެން އާދެބަ ކައިރިއަށް!” ފާއިޒް ޝިފާނާގެނެސް މެޔާ ކައިރިކޮށްލިއެވެ.

“ނޭގެ މިރޭ ނެތް އެހާ މޫޑެއް. ދެން ހިނގާ ދޯ ދާން. މިހާރު ނޭގެ ބޭބީ ހޭނުލާކަމެއްވެސް.” ޝިފާނާ ފުން ނޭވާއެއް ބޭރަށް ދޫކޮށްލިއެވެ. ޝިފާނާ ބޭނުންވީ އަވަހަށް ގެއަށް ދާށެވެ.

ދެމީހުންވެސް ގެއަށް ދިއުމަށްޓަކައި ހިނގައިގަތެވެ. މިފަހަރު ފާއިޒް ހަޅޭލަވައިގަތީ ފާއިޒްގެ ގައިގައި އެއްޗަކުން ޖެހުމުންނެވެ. އެހިސާބަކީ ވިނަ ހެދިފައި ހުރި ހިސާބެއްކަމުން ކާއްޓެއް އެތަނަށް އަންނަންވީ ގޮތެއް ފާއިޒަކަށް ނުވިސްނުނެވެ. ފާއިޒްގެ ކަނައަތު ކޮނޑުގައި އެޖެހުނީ ކާއްޓަކުން ކަން ފާއިޒަށް ޔަގީނެވެ. ދެމީހުން ދުއްވައިގަތީ މީހުން އުޅޭ ހިސާބަކަށް ދެވޭތޯއެވެ. ޝިފާނާ ދުއްވައިގައިތީ އަރައިގެން ހުރި ފައިވާން ވެސް ދޫކޮށްލާފައެވެ. ދެމީހުންނަށް ވަކި ހިސާބަކަށް ދެވުނުތަނާހެން ކުރިމަތިން އަލިފާންގަނޑެއް ހުރަސްވިތަން ފެނުނެވެ. އެކަމަކު އެ އަލިގަނޑު ފެނުނީ ހަމައެކަނި ފާއިޒަށެވެ.

“ފާއިޒް… އޭ . ފާއިޒް ދެން ތެދުވެބަ ޑިއުޓީ އަށްވެސް މިރޭ ނުދަނީތަ؟ މިހާރު އެއޮށް ގަޑިޖެހެނީ.” ޝިފާނާ ފާއިޒަށް ގޮވަން ފެށިއެވެ.

“ޝިފާނާ. ކޮންތާކު މިއޮވެވުނީ. އޭ!!!” ފާއިޒަށް ފެނުނު ހުވަފެނުގެ ސަބަބުން ފާއިޒު ހުރީ ވަރަށް ބިރުގެންފައެވެ.

“ހެހެހެ. މިރޭވެސް ހުވަފެނެއް ފެނުނީތަ؟ އޭ. މީ ހުވަފެނެއް ނޫނޭ. ދެން ތެދުވެބަ. ހެޔޮ އެއްޗެއް ކިޔައިގެން ނިދާބަލަ. މަންމަ ވެސް ގެއަށް އައިސް އިނދެއިނދެފަ އެދިޔައީ. މިރޭ ބާޒާރަށް ދާން ވެގެން މަންމަ ކައިރީ ބުނީމެއްނު” ޝިފާނާ ފާއިޒަށް ހުރިހާ ކަމެއް އޮޅުންފިލުވަދޭންފެށިއެވެ.

“ކީއްވެ މަންމަ އައީމަ ނުގޮވީ. އަހަރެންނަށް ނިދުނީއޭ. ޝިފާނާ ފެންވަރަން ވަން ގޮތަށް ނިކުންނާކަށް ނޭގުނުވިއްޔާ. ވަރަށް ބިރުވެރި ހުވަފެނެއް ދެންމެ ފެނުނީ. މާދަމާ ކިޔައިދޭނަން އިނގޭ.” ފާއިޒް ތެދުވެ އެނދުގައި އިށީނެވެ.

(ނުނިމޭ)

ދުވަސްތައް އޭގެ ޙާލަށް ދޫކުރާށޭ
ދުވަހުގައި އައި ނިޔާފުޅުގައި ރުހޭށޭ

މިތާ އެއްވެސް ކަމެއް ދާއިމްނުވާނޭ
މިތާ އޮތް ދައްޗަކައިގެން މޮޅި ނުވާށޭ

މުސީބާތާއި ކުރިމަތިވެއްޖެ ހިނދުގައި
ނުސީދާކަން ނުވާ ފިރިހެންވެލާށޭ

ވަފާތެރި މާފުވެރި ސުލްހައިގެ މަޒުހަރު
ތަފާތު ނުކޮށް ދެ ސޫރައިގައި ފަވާށޭ

ނިކަން ގިނަ ޢައިބުތައް ހުއްޓަސް ތިމާގައި
އެޔަށް ފަރުދާވެޔޭ، ހިނިތުންވެލާށޭ

އިވޭ، ފަރުދާކުރާނޭ ކޮންމެ ޢައިބެއް
ވެވޭ ދީލަތިކަމުން، ފަރުދާވެލާށޭ

ޢަދުއްވުންނަށް ލިބޭ ހިތްވަރުތަ؟ ބިރުވެރި
ޢަދުއްވައްކުރިމަތީ ނިކަމެތި ނުވާށޭ

ކަމެއްގައި ސުލްހަވާށަ، ބަޚީލަކާއެކު
ކަމެއް ނޫން ވާނެ އެޔަކީ ދަސްކުރާށޭ
އަރެއް ތެންމާނެ ފެން އަލިފާނުގައި ނެތް
ކަރެއް އަދި ހިއްކިޔަސް ވިސްނާބަލާށޭ

ނިކަން ކެތްތެރިވެގެން ހުއްޓަސް ތިމާއަށް
ލިބެން ހުރި ރިޒްޤު އުނިވުންނެތް ދެކޭށޭ
އަރައިގެން މާއަވަސް އަދި ތެޅުމަކުން ވެސް
ފުކެއް އިތުރެއް ވުމެއް ނެތް، ކެތްކުރާށޭ

ދުކެއް ދެރައެއް، ލިބޭ އުފަލެއް ވިޔަސްވެސް
ވުމެއް ދާއިމް ނެތޭ ރުހިގެން އުޅޭށޭ

ހިތުން މިންވަރުފުޅަށް ރުހިގެން އުޅޭ ނަމަ
ލިބުން ފަދަ މި ދުނިޔޭ ރަސްކަން، އެނގޭށޭ

އިރާދައިން ބޮޑުވި ބިން ތަނަވަސްވެފައިވާ
އިރާދާފުޅުން ބަދަލުވާނޭ ބަލާށޭ
މަރަށް ފަރުވާނެތޭ ބޭހުން ލިބޭކަށް
ދުވަސްތައް ބޭވަފާވާން ދޫކުރާށޭ

ލަފާކުރެވޭ ގޮތުގައި ދުނިޔޭގައި ފަންސާސް މިލިޔަން މީހުންނަށް ލޭމައްޗަށް ދިޔުމުގެ ބައްޔާއި ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވެއެވެ. ވީމާ، ޑޮކްޓަރެއްގެ ގާތަށް ގޮސް ލޭގެ ޕްރެޝަރު ހުރިނެތްގޮތެއް ބަލާލުން ބުއްދިވެރިއެވެ.

ލޭ މައްޗަށްދާނަމަ ބަރުދަން ލުއިކުރާށެވެ. ބަރުދަން ލުއިކުރުމުން ލޭ މައްޗަށްދިޔުން ދަށްކުރުމަށް އެހީއަކަށް ވާނެއެވެ. ބަރުދަން ދަށްކުރުމުން ކުރާނެ އިތުރު ފައިދާ ތަކުގެ ތެރޭގައި ހަކުރުބައްޔާއި ކޮލެސްޓްރޮލްގެ ނުރައްކާ ކުޑަކުރެވޭނެއެވެ. ލޭ މައްޗަށްދާތީ ޑަކްޓަރު ދީފައިވާ ބޭހުގެ ފައިދާ ރަނގަޅަށް ކުރުމަށް އެހީއަކަށް ބަރުދަން ލުއިވުން ވެއެވެ.

ކެއުމުގައި ލޮނު ބޭނުންކުރާ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލް ކުރާށެވެ. ލޮނުގެ ސަބަބުން ލޭ މައްޗަށްދިޔުން އިތުރުކޮށްދޭނެއެވެ.

ދުންފަތުގެ އިސްޓިޢުމާލްކުރާނަމަ، ޚާއްސަކޮށް ސިނގިރޭޓް ބުއިމާއި ދުންބޯނަމަ، އެކަން ވަގުތުން ހުއްޓާލާށެވެ. ސިނގިރޭޓް ބޯއިރު ދަމާލާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ލޭގެ ޕްރެޝަރު މައްޗަށް ދުއްވާލައެވެ. ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލުކުރާނަމަ، ޑޮކްޓަރު ދީފައިވާ ބޭހުގެ ފައިދާ ރަނގަޅަށް ނުކުރުން ވަރަށް އެކަށީގެންވެއެވެ.

ފިކުރުބޮޑުވުން ( ސްޓްރެސް ) އާއި ދުރުގައި ހުރެވޭތޯ ބަލާށެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ހާސްކަން ކުޑަކޮށް ހިތްހަމަޖެހުން ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރާށެވެ. އަރާމުކުރާށެވެ. ފިކުރުބޮޑުވުމަކީ ލޭ މައްޗަށް ދާ ސަބަބެކެވެ.

ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި ކާނާ ކާށެވެ. ބަންދު ކޮށްފައި ހުންނަ (ޕްރޮސެސްޑް) ކާނާގެ ބަދަލުގައި ތާޒާ މޭވާ އާއި ތަރުކާރީ އަދި ފެޓްގެ މިންވަރު ދަށް ކާނާ ބޭނުން ކުރާށެވެ. ބަންދުކޮށްފައިހުންނަ ކާނާގައި ލޮނުގެ މިންވަރު އިތުރުވާނެއެވެ.

ޑޮކްޓަރު ދީފައިވާ ބޭސް، އިރުޝާދު ދީފައިވާގޮތަށް ގަވާއިދުން ބޭނުންކުރަމުން ގެންދާށެވެ. ޑޮކްޓަރެއްގެ އިރުޝާދާއިއެކު ލޭގެ ޕްރެޝަރު ކޮންޓްރޯކުރާށެވެ. އޭރުން ލޭ މައްޗަށްދިޔުމާއި ގުޅިފައިވާ އެހެން ނުރައްކާތަކާއި ދުރުގައި ހުރެވިދާނެއެވެ.

ނޯޓު: މިއީ މަޢުލޫމާތު ފެތުރުމުގެ ނިޔަތުގައި ލިޔެފައިވާ ލިޔުމެކެވެ. ލޭ މައްޗަށްދިޔުމާއި ގުޅޭ ގޮތުން ޑޮކްޓަރެއް ދެއްވާ އިރުޝާދު، މި ލިޔުމުގެ މައްޗަށް އިސްވެގެން ވެއެވެ.

ކަލޭގެ ފުރަތަމަ، އެދުމަކީ ބަދަލުހިފުން ކަމާއިމެދު ޝައްކެއް ނުކުރަމެވެ. އިދިކޮޅެއް ނުހަދަމެވެ. ނަމަވެސް ސުލްޙަވުމުންނާއި މަޢާފުދިނުމުން ކަލެއަށް ފިނިކަން ލިބިދާނެއެވެ. ކަލެއަށް ހިތްދަތިކަމާއި އަނިޔާ ލިބުމުން، އެ ކުރެވޭ އިޙްސާސް ކަލޭގެ ޢަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން ދިގުދަންމަންވީ ކީއްކުރަންހެއްޔެވެ؟

ދުނިޔެއަކީ އަނިޔާވެރި، އިންސާފެއްނެތް ތަނެއްކަން ޔަޤީނެވެ. މި ޙަޤީޤަތް ކަލޭ ޤަބޫލްކުރާނަމަ، ކަލޭގެ ޢަމަލުތަށް ސީދާމަގުން ކަސިޔާރު ވިޔަނުދިނުމަށް އެހީއަކަށް ވާނެއެވެ.

ރުޅިއައުމާއި، ރުންކުރު އިޙްސާސް ކަލޭ މައްޗަށް ފާވެގަންނަ އެތައް ކަމެއް ކަލެއާއި ބައްދަލުކުރާނެ ކަމީ، ޝައްކެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ދިރިއުޅުމެވެ. ނަމަވެސް، ކެއްތެރިކަމާއި، ޙިކުމަތާއި މަޑުމައިތިރިކަން ކުރިއަށްނެރެ އެ ކަންކަމާއި، ކުރިމަތިލައިފިނަމަ، ކަލޭގެ ހަކަތަޔާއި ނަޒަރު މާ ރަނގަޅު ކަންކަމަށް އަމާޒުކުރެވިދާނެއެވެ. އަދި ކަލޭ، ދިރިއުޅުމުގައި ކަނޑައެޅި މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލްކުރުމަށް އެހީއަކަށް ވާނެއެވެ.

ދިރިއުޅުން ބިނާވެފައިވަނީ ތަފާތު ހުރަސްތަކާއި، ހިތާމައިގެ މައްޗަށެވެ. އެއީ ދިރިއުޅުމުގެ ފިޠުރަތު ކަމާއި މެދަކު ޝައްކެއް ވަސްވާހެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ދިރިއުޅުމުގައި ހޭދަވާ ކޮންމެ ހިދުކޮޅެއް އެ އިތުރުކޮށްދެނީ، އުފާވެރި ކަމަށް އޮތް އުންމީދެވެ.

މާޔޫސް ނުވާށެވެ. ދިރިއުޅުން ލިބުން އެއީ، ނިޢުމަތެކެވެ. އަމިއްލަޔަށް ދިރިއުޅުން ފަނާކޮށްނުލާށެވެ. މިއަދު އުޑުމަތި ބަނަކަމަށްވެދާނެއެވެ. މާދަމާ، އުޑުމަތީ ވިލާރޮއްޖެއްނެތިވެސް ހިނގައިދާނެއެވެ.

އުންމީދުކުރާށެވެ.

މިދަންނަވަނީ ކުޅުދުއްފުށީގެ ބިން ހިއްކުމުގެ ވާހަކައެވެ. އާދެ، ކުޅުދުއްފުށީ ބިންހިއްކުމުގެ ދެވަނަ ފިޔަވަހީގެ ވާހަކައެވެ. އެއީ، 28.5 ހެކްޓަރުގެ ބިމުގެ ވާހަކައެވެ.

ކުޅުދުއްފުށީ ބިންހިއްކުމުގެ މަޝްރޫއުގެ ދެވަނަ ފިޔަވަހި އިއުލާންކޮށްފައިވަނީ ކޮންޓްރެކްޓަރ ފައިނޭންސްގެ އުސޫލުން ހިންގުމަށެވެ. އެއީ މަސައްކަތާއި ހަވާލުވާ ފަރާތުން އަމިއްލައަށް ފައިސާ ހޯދައިގެން ބިންހިއްކާ އުޞޫލެވެ. މި އުސޫލުން ހިއްކާ ބިމުގެ ތެރެއިން 5 ހެކްޓަރު (538،195 އަކަފޫޓު) މިމަސައްކަތް ކުރާ ފަރާތަށް 99 އަހަރަށް ދިނުމަށް ސަރުކާރުންވަނީ ނިންމާފައެވެ. އެއީ ގާތްގަނޑަކަށް ހިއްކާ ބިމުގެ 17 އިންސައްތައެވެ.

ސަރުކާރުގެ ނިންމުން އިންސާފުވެރި ނުވާގޮތަކީ މިއެވެ. ހުވަދު އަތޮޅު ވިލިނގިލީގެ ބިން، ބޮސްކާލިސް ކިޔާ ކުންފުންޏަކުން ހިއްކީ ސަރުކާރު ފައިސާގައެވެ. ބޮސްކާލިސްއަށް 99 އަހަރަށް ހިއްކި ބިމުން އެންމެ އިންޗިއެއްވެސް ކުއްޔަށްދޭ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. ހުރިހާ ބިމެއް އެރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށެވެ.

ބ. އަތޮޅު ތުޅާދޫގެ ބިންވެސް ހިއްކައިފިއެވެ. ހއ. ދިއްދޫގެ ބިންވެސް ހިއްކައިފިއެވެ. މި ރަށްރަށުގެ ބިމަށް އިތުރުވެގެން އެދިޔައީ، ވަރަށް ބޮޑު ސަރަހައްދެކެވެ. ދިއްދޫއަށް އިތުރުވެގެން އެދިޔަ ބިމަށް ބަލާނަމަ، މިހާރު ދިއްދޫ އޮތް ސައިޒުގެ އިތުރު ދިއްދޫއެއް ވަރުގެ ސަރަހައްދެކެވެ. މި މަޝްރޫޢުތަކަށް ސަރުކާރަށް ފައިސާވެސް ލިބިއްޖެއެވެ. ހިއްކައިގެން އިތުރުކުރެވުނު ބިމުގެ އެންމެ އަކައިންޗިއެއްވެސް ބިން ހިއްކި ކުންފުންޏަށް ނުވަތަ ސަރުކާރަށް ވިޔަސް ކުއްޔަށްދޭކަށް ނުޖެހެއެވެ. ހުރިހާ ބިމެއް މި ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށެވެ.

ވީމާ، ކުޅުދުއްފުށީގެ ބިން ހިއްކާ ފަރާތަށް، އެންމެ އަކައިންޗިއެއްވެސް ކުއްޔަށް ދިނުމަށް އަހަރެން ދެކޮޅު ހަދަމެވެ.

ކުޅުދުއްފުށީގައި ތިބި އެމްޑީޕީގެ އެކްޓިވިސްޓުންނާއި، ސަރުކާރުންކުރާ ކޮންމެ ކަމަކަށް، އެޅިހާ ބަތަކަށް ރިހަވެގެން ތިބޭ މީހުން ވިސްނަން މިއީ، ރަގަނޅު ނުކުތާއެވެ. ސަރުކާރާއި ޕާޓީލޯބީގައި ކަނު ނުވުމަށް، ގޮވާލަމެވެ.

ބިމުން ބައެއް ކުއްޔަށްދޭގޮތަށް، ސަރުކާރުން މިރަށުގެ ބިންހިއްކަން ރާވާފައިވާ ރޭވުމާއި ދެކޮޅު ހެދުން މަޖުބޫރެވެ. ސަބަބަކީ، ޖަހައިގަންނަން ރާވާފައި އެ އޮތީ، އަހަރެމެންނާއި އަހަރެމެންގެ ދަރިންގެ ބިމެވެ. ވަޒަނެވެ.

އެހެން ރަށްރަށުގެ ބިން ހިއްކި އުސޫލުން ކުޅުދުއްފުށީ ބިންވެސް ހިއްކެންޖެހޭނެއެވެ. އިންސާފަކަށްވާނީ އެގޮތެވެ.

****

މިލިޔުމާ ގުޅޭލިޔުން: ކުޅުދުއްފުށީ ބިން ހިއްކުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ދެވަނަ ފިޔަވަހި ހިންގުމަށް ޝައުގުވެރިވާ ފަރާތެއް ހޯދުމަށް އިޢުލާނުކޮށްފި

އެނގޭ ހެއްޔެވެ؟ މިވަގުތު ދުނިޔޭގެ ކޮންމެވެސް ތާކު ކޮންމެވެސް ފިރިހެނަކު އަމިއްލަ އަށް މަރުވާން އެބަ ތައްޔާރުވެއެވެ. ސްޓޭޓިސްޓިކްސް ދައްކާ ގޮތުގައި، މިލިއަނެއްހާ މީހުން އަހަރަކު އަމިއްލަ އަށް މަރުވެއެވެ. އެއީ ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް 280 އެވެ. އަދި ކޮންމެ 30 ސިކުންތަކުން ފިރިހެނެކެވެ.

ފިރިހެނެކޭ މިބުނީ، ފިރިހެނުން މިކަމަށް ކުޅަދާނަ ވީމައެވެ. އަންހެނުން ގިނައިން މިކަންތަކުގެ ތެރެއަށް ހުށައެޅިގަތަސް ގިނަ ފަހަރު މަރުވާނީ ފިރިހެނުންނެވެ. އެހެން ކަމުން ފިރިހެނުން މިކަމަށް މާ މޮޅެވެ. މިއީ އަންހެނުން ގިނައިން ކޮށްލުމަށްވެސް މޮޅުކަމެކެވެ. ހަގީގަތުގައި އަންހެނުންނާއި ފިރިހެނުން ހަމަހަމަ ވާން ބޭނުންނަމަ، މިގޮތަށް އަމިއްލަ އަށް މަރުވާ ރޭޓްވެސް އެއްވަރު ކުރަން ވާނެއެވެ.

ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުން ނުވަތަ ވަރުގަދަ އަޑުބަރު އިންސާނާއި އޮމާން ބަލިކަށި އަޑު އެހާ މަޑު ނޫން އަންހެން އިންސާނެވެ. މި ދެ ވައްތަރުގެ އިންސާނުންނާ ބެހޭގޮތުން ކަލެއަށް އެނގެން ޖެހޭނެ ބައެއް ކަންތައްތައް ތިރީގައި ބަޔާންކޮށްލެވޭތޯ ބަލާނެމެވެ.

އަންހެނުންނަކީ މޮޔަ ބައެކެވެ. ފިރިހެނުންނަކީ ޖާހިލު ބައެކެވެ. އަންހެނުން މޮޔަވުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ފިރިހެނުންގެ ޖާހިލު ކަމެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ސަބަބެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ބޮޑު އެއްސަބަބެވެ.

ފަހަރެއްގައި ފިރިހެނުންނަކީ ޖާހިލު ބައެއް ކަމާމެދު ކަލެއަށް ޝައްކުވާނަމަ ދުވަހު ނޫސް ބަލާލާށެވެ. ދުނިޔޭގައި މިހިނގާ ބޮޑެތި ހުރިހާ ނުބައި ޖަނަވާރު ކަމެއް ކުރުމުގައި ފިރިހެނުންގެ 99 ޕަސެންޓް ހިއްސާވެއެވެ. ހަމަ އެހެންމެ ފިރިހެނުން ޖާހިލުވާ ފަދައިން އަންހެނުންނަކީ މޮޔަ ބައެކެވެ. މިކަމާ ދޭތެރޭ ޔަގީން ނުވާނަމަ ފިރިހެނަކާއި ސުވާލު ކޮށްލާށެވެ. މިއީ ފިރިހެނުން ގަމާރު ނުވެ ރަނގަޅަށް ޖަވާބު ދޭނެ ހަމައެކެނި ސުވާލެވެ. އެހެނީ އަންހެނުންނަކީ މޮޔަ ބައެއްކަން ހިތުގެ އެންމެ އަޑީންވެސް ފިރިހެނުން ގަބޫލުކޮށް ޔަގީން ކުރެއެވެ.

އެއްގޮތަކުން ބަލާނަމަ އަންހެނުން މޮޔަވުމަށް ރަނގަޅު ސަބަބެއްވެސް އެބަ އޮވެއެވެ. ދުނިޔޭގެ މިދަތުރުގައި އަންހެނުންގެ ފޮށި މާ ބަރުވެފައި ބޮޑެވެ. ނަމަވެސް އަންހެނުންގެ އެހުންނަ ބަލިކަށި ކަމުން، ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު އެމީހުން ގައިގައި، ފިރިހެނުން ތަޅާ، އެކި އެކި އަނިޔާތައް ކުރެއެވެ. އެހެނަސް އަންހެނުންނަށް ފިރިހެނުންހެން ބާރު ލިބިފައިވާނަމަ ފިރިހެނުން މިކަންތައް ކުރުމަށް ފަސް ޖެހޭނެއެވެ. އަދި ބިރު ގަންނާނެއެވެ. އަދި ހަމަ އެހެންމެ މިކަން މިގޮތަށް ހިނގައިފިނަމަ، ފިރިހެނުންގައިގައި އަންހެނުން ހޮބީއެއްގެ ގޮތުގައި ތެޅީހެވެ.

އަންހެނުން އަމިއްލަ އަށް ހޯދައި ގަންނަ އުނދަގުލެއް އޮވެއެވެ. އެމީހުން ދެކޭ ގޮތުގައި އެމީހުން އަބަދުވެސް ތިބެން ޖެހޭނީ ރީތިކޮށެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، ފިހާރައިން ގިނަ އެއްޗެހި ގަނެ އުޅޭނީ އަންހެނުންނެވެ. ބޮލުން ފެށިގެން ފައިގެ އިނގިލީގެ ނިޔަފަތި ތަކާއި ހަމައަށް ހާކަން ޖެހޭ އެއްޗެހީގެ ލިސްޓް އެމީހުންގެ އޮންނާނެއެވެ. ކަރުދަށު ކްރީމްތަކާ، ލޮލާއި ނޭފަތު ކުރިއާއި، މިހެން ގޮސް ގައިގެ އެކި ގުނަންތަކަށް ޚާއްސަ އެއްޗެހީގެ ޢަދަދު ނުކުރެވޭނޭ ދިގު ލިސްޓެވެ.

އަނެއް ކަމަކީ އަންހެނުންނަށް ދަރިން ލިބުމަށް ފަހު އެމީހުން ޖެހެނީ ހައުސްވައިފްގެ ގޮތުގައި ގޭގައި ހުންނާށެވެ. އެހެން ގޮތަކަށް ވިސްނާއިރު އެއްވެސް ޕެންޝަނެއް، މުސާރައެއް ނެތި، ގޭގައި ގެންގުޅޭ ގާތް ނޯކަރެކެވެ. ކައްކާ ދޮވެ، އިސްތިރިކޮށް ގެ ސާފުކުރަން ޖެހޭ ބައެކެވެ. ނަމަވެސް މިހާރުގެ މޮޑެލްތައް ކުޑަކޮށް ތަފާތެވެ. ސަބަބަކީ ވަޒީފާ އެވެ. އެހެންކަމުން މި ކަންތައް އަންހެނުންނަށް މިއަދު ޖެހެނީ ގެއަށް އާދެވުމުންނެވެ.

ދެން އޮތީ އަންހެނުންގެ އެންމެ ޝައުގުވެރި ކަންތަކެވެ. މައްސަރުކަންތަކެވެ. ކޮންމެ މަހަކު ޖެހޭ އުނދަގުލެވެ. މޮޅިވެރިކަމުގެ ދުވަސްވަރެވެ. ނަމަވެސް މީގެ އެންމެ ޝައުގުވެރީ ފިރިހެނުން މިކަންތަކާއި ދޭތެރޭ ދެކޭ ގޮތެވެ. އެމީހުން ހީކުރާ ގޮތުގައި އަންހެނުންނަށް މިޖެހޭ ކަންތަކަކީ އެމީހުނަށް އަންނަ މުސީބާތެކެވެ.

ފިރިހެނުން އެކަކު އަނެކާއި ވާހަކަ ދައްކާ އިރު ވަރަށް ހަރުކަށިވާނެއެވެ. ނަމަވެސް އަންހެނުން ތަފާތެވެ. އެމީހުން ވާހަކަ ދައްކާނީ ލޯބިންނެވެ. ޢާންމުކޮށް ފިރިހެނުންނަށް ވުރެ އަންހެނުންގެ އުމުރު ދިގުވާނެއެވެ. އެމީހުންގެ ބައިވެސް ދުނިޔޭގައި ބޮޑުވާނެއެވެ.

މިލިޔުމުގެ ބޭނުމަކީ އަންހެނުން ދަށްކޮށްލުމެއް ނޫނެވެ. އަދި މިލިޔުން ލިޔުނީ އަންހެނެއްގެ ފަރާތުން ލިބިދާނެ ފައިދާ އަކަށްވެސް ވިސްނާފައެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މިލިޔުމުގައި އަދި އެއް ޕޮއިންޓް ވައްޓާލެވިއްޖެއެވެ. ފިރިހެނުންނަކީ ޖާހިލު ބައެކޭ މިލިޔުމުގައި އޮތުމަކުން އެމީހުން އެއްޗެކޭ ހިތަކަށް ނާރާނެއެވެ. ނަމަވެސް އަންހެނުންނޭ ކިޔައިން ހާއްސަކޮށް ޕަބްލިކްގައި މިފަދަ އެއްޗެއް ބުނި މީހަކު ބަންދުވެސް ކޮށްފާނެއެވެ.

މިއީ އަންހެން ފިރިހެން ހަމަހަމަ ކުރާ ފަރާތްތަކުން ކުޑަކޮށް ހަމަހަމަ ކޮށްލަން ޖެހޭ ތަންކޮޅަކަށް ވެދާނެއެވެ.

ކުޅުދުއްފުށީ ބޯޓެއްގައި އަރާމުގައި ދަތުރުކުރުމަށް އެޅޭނެ އެންމެ ބޮޑު ހުރަހަކީ ‘ކަނޑަށް ބަލިވުމެވެ.’ އާދެ، ބޯއެނބުރުމާއި ހޮޑުލެވުމެވެ. ވީމާ ބޯޓުމައްޗަށް އަރުވާނެ އިތުރު ބާލީހާއި، ރަޖާގެ ވާހަކައެއް މި ކުރު ލިޔުމުގައި ނުލިޔާނަމެވެ. ބޯޓުން ލުއިކާނާއާއި ބުއިމާއި ލިބެންހުރެއެވެ. މިހެންވެ، އެ އެއްޗެހީގެ ވާހަކައެއްވެސް ނުލިޔާނަމަވެ.

ކުޅުދުއްފުށީ ބޯޓުފަހަރުގައި ހޮޑުލުމާއި ފާޚާނާކުރެވޭނެ އިންތިޒާމްކުރެވިފައި ވީނަމަވެސް އަދިވެސް ކަނޑަށް ބަލިވުމަކީ ދަތުރުމަތީގައި ދިމާވާ ވަރަށް ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ.

ދަތުރުމަތީގައި މީހަކު ބޯއަނބުރާ، ހޮޑުލައި، ބޯ ހިއްލާލަން ނުކެރި، ދެމިފައިއޮންނަންޖެހުމުން، އެކުރެވޭ އިޙްސާސަކީ، ލިޔުމަކުން، ބަޔާންކުރެވޭ ވަރަށްވުރެ، ހިތި އިޙްސާސެކެވެ. އެހެންކަމުން ދަތުރުމަތީގައި އެފަދަ ޙާލަތަކަށް ނުގޮސް ސަލާމަތްވާނެ ގޮތަކާމެދު ކަލޭ ފިކުރުކުރާނެއެވެ. ކަނޑުމަގުން ކުރާ ދަތުރުތަކުގައި ބަލިވާބަލިވުމަށް ފަރުވާގެ ގޮތުގައި ކުރެވިދާނެ އެތައްކަމެއްވެއެވެ. ބަލިނުވެ ސަލާމަތްވެވިދާނެ ވެސް އެތައް ގޮތެއް ވެއެވެ.

އެއްބަޔަކަށް ބޮނބިނަރެއްގައި ގޮށެއްޖަހައި، އަނގަޔަށްލުމުން ހޮޑުލުމަށް ލުއިކަމެއް ލިބޭހެން ހީވާއިރު، އަނެއްބައި މީހުނަނަށް ކަރަންފުލަކީ، އެންމެ މޮޅު ޙަކީމަށްވެގެން އުޅެފާނެއެވެ. ތަވީދަކީ ކަމަށް އޮތް އެންމެ މޮޅު ފަންޑިތަކަމަށް ގަބޫލުކުރާ މީހުންވެސް އުޅެއެވެ. ނަމަވެސް މިލިޔުމުގައި ބޮނބިނަރާއި، ކަރަންފުލާއި ތަވީދުގެ ވާހަކަ ތަފުސީލުކުރާކަށް ގަސްތެއް ނުކުރަމެވެ.

މިވެނި، އެވެނި ގޮތެއް ހަދައިފިނަމަ، ބޮލެއް ނުއަބުރާނޭ، ހޮޑެއްނުލެވޭނޭ، ކަމަށް ބައެއް މީހުން ހުވާކޮށްފައި، ބުނާއިރު، އަނެއްބައި މީހުންނަށް އެއީ އެއްވެސް ތާކުންތާކުޖެހޭ ގޮތަކަށް ނުވެއެވެ. ވީމާ، ވިސްނަންވީ ނުކުތާއަކީ، ތިމާޔަށް އެންމެ ރަނގަޅުގޮތް ފެންނަންދެން ތަފާތު އުކުޅުތަކާއި ފަރުވާ ތަޖުރިބާކުރުމެވެ.

އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކަށް ބޯޓަށް އެރުމުގެ ކުރިން ރަނގަޅަށް ކާށެވެ. ފުރަންޖެހޭނީ، ބަނޑުވެސް ފުރައިގެންނެވެ. ނަމަނަމަ، ހައިބަނޑާހުރެ ދަތުރަށް ނުފަށާށެވެ. ކާއިރު ވިސްނަންވީ، ތެޔޮ އެއްޗެތި ނުކެއުމަށާއި އެސިޑްގެ މިންވަރު ވީހާވެސް ދަށް ކެއުން ކެއުމަށެވެ. މިގޮތުން ދޮންކޭލާއި ބަނަހާއި، ކިރު އަދި ފޮނިރޮށި ވަރަށް ރަނގަޅުވާނެއެވެ.

ފޮނިރޮއްޓަކީ ކުޅުދުއްފުށީ މީހުން ކަނޑުމައްޗަށް އަރާއިރު ވަރަށްގިނައިން ކުރީގައި ގެންދާ، އަހަރެންނަށް ވަރަށް މީރުވެސް އެއްޗެކެވެ. މި ޒަމާނުގެ ޒުވާނުންނަށް ފޮނިރޮށިކެއުންވެސް އެއީ ފަހަރެއްގައި ރަށުގެ ނާތަހުޒީބު ޢަމަލަކަށް ވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ފޮނިރޮށްޓަކީ ދަތުރުމައްޗަށް ހަމަ އެއްވަނައިގެ އެއްޗެކެވެ.

ދަތުރަށް ފެށުމުގެ ކުރިން ރަނގަޅަށް އަރާމުކުރާށެވެ. ވަރުބަލިކަން މަތީހުރެ ކަނޑުމައްޗަށް އެރުން ރަނގަޅެއްނޫނެވެ. ސަބަބަކީ ދަތުރުކުރުން އެއީ، ބުރަކަމެކެވެ.

ދަތުރަށް އެރުމުގެ ކުރިންނާއި ދަތުރުމަތީ ގިނަގިނައިން ފެންބޯށެވެ. އަހަރެމެންނަށް ވާގޮތަކީ ދޯއްޔަށް (ފާޚާނާއަށް) ދާންޖެހިދާނެތީ ފެންވެސް ނުބޮނީއެވެ. ފެނުގެ އިތުރަށް ދިޔާ ތަކެތި ބޯށެވެ. ދަތުރުމަތީގެ ފަރުވާއަކަށް އިނގުރުލައިފައި ހުންނަ އެއްޗެއް ބޭނުންކުރުމުން (މިސާލަކަށް ބައެއްވައްތަރުގެ ބިސްކޯދު) މޭނުބައިކުރުން ކަންޓްރޯލް ވެދާނެއެވެ. ވިޓަމިން B-6 އަކީ ވެސް މިކަމަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ ވިޓަމިނެކެވެ. މޭނުބައިކުރުން މަތަކުރުމަށް ވިޓަމިން B-6 ބޭނުންކުރާއިރު ދުވާލަކު 10 އާއި 25 މިލިގުރާމަށްވުރެ އިތުރު ނުކުރާށެވެ.

މޭނުބައިކުރާގޮތްވާނަމަ، އަތުގެ ކުޑަހުޅުގައި އަޅާ ބޭންޑްވެސް މިހާރު ހުރެއެވެ. މި ބޭންޑް އެޅުމުން އަތުގެ ވަކި ހިސާބަކަށް ޕްރެޝަރުކުރުމުން މޭނުބައިކުރުން ރަނގަޅުކޮށްދޭކަމަށްވެއެވެ. މީގެ ބޭންޑް، ބަޔޯބޭންޑް.ކޮމް އިން ލިބެން އެބަހުއްޓެވެ. ބައެއްމީހުންނަށް އަތުކުރީގައި އަޅާ ބޭންޑް އެއީ ތަވީދާއި، އަނގަޔަށް ލާ ބޮނބިނަރު ފަދަ އެއްޗަކަށް ވުން ވެސް ހަމަ އެކަށީގެންވެއެވެ.

މޭނުބައިކުރުން ހައްލުވާ ޒާތު ބޭހެއް ބޭނުންކުރާށެވެ. މިގޮތުން އެންޓިހިސްޓަމިންސް ގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބޮނައިން އާއި ޑްރެމަމައިން ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. ޑްރެމަމައިން ބޭނުންކުރުމުން ނިދިއަންނަގޮތްވާނެއެވެ. ނަމަވެސް ބޮނައިން ބޭނުންކުރުމުން މި މައްސަލަ ދިމާނުވެއެވެ. މިހާރު ޑްރެމަމައިން ވެސް ނިދި ނާންނަގޮތަށް އުފައްދައިފިއެވެ. ދަތުރަށް ފެށުމުގެ ގާތްގަނޑަކަށް ދެގަޑިއިރު ކުރިން ބޭސް ބޭނުންކުރަން ފަށާށެވެ. ސްކޮޕޮލޮމައިން އަކީ ވެސް ކަނޑުމައްޗަށް ބަލިނަމަ ބޭނުންކުރެވިދާނެ ބޭހެކެވެ. މިބޭސް ދެގޮތަކަށް މިހާރު ލިބެންހުރެއެވެ. އެއީ ކަންފަތުގެ ފަހަތުގައި ތަތްކުރާ ޕެޗެއްގެ ގޮތުގަޔާއި ބޭސްގުޅައެއްގެ ގޮތުގައެވެ.

އިންޒާރެއްގެ ގޮތުގައި ބުނަމެވެ. މިއިން ކޮންމެ ބޭހެއްވެސް ބޭނުންކުރުމުގެ ކުރީން ޑަކްޓަރެއްގެ ލަފާހޯދަންޖެހޭނެއެވެ.

ދަތުރަށް އެރުމަށް ފަހު، ކަމަރާގެ ތެރޭ އަބަދު ނޯންނާށެވެ. އެހެން ފަސިންޖަރުންނަށް އުނދަގޫ ނުވާނޭހެން ހެލިފެލިވެ އުޅޭށެވެ. މިގޮތުން ކަމަރާގެ ފުރާޅު މައްޗަށްވެސް އެރިދާނެއެވެ. ހަނދުވަރު ނުދިނަސް، އުޑުމަތި ސާފު ކަޅުފޮއިރޭގަނޑުވެސް، ކަމަރާގެ ފުރާޅުމަތި ވަރަށް ހިތްގައިމުވާނެއެވެ. ފުރާޅުމައްޗަށް އަރަން ބޭނުން ނޫންނަމަ، ކަމަރާގެއިން ނުކުމެ ބޯޓުގެ ކޮންމެވެސް ހިސާބެއްގައި އިރުކޮޅަކު މަޑުކޮށްލެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އިންޖީނުގެ ދުމާއި،ވަސް ނުޖެހޭ ހިސާބެއްގައި ހުންނަން ހަނދާން ބަހައްޓާށެވެ. ބޯޓްގެ ދިރުބާކޮޅަށް ގޮސް އިނދެ، އެހެން ފަސިންޖަރަކާއި އަނގަތަޅާލައި، ބިސްކޯދެއް ކާލައި ހަދާށެވެ. ބިސްކޯދުފަދަ ދަތުގައި ތަތްލާއެއްޗެއް ކައިފިނަމަ، ދަތްއުނގުޅަން ހަނދާން ބަހައްޓާށެވެ. ނޫނީ، އަނގަނުބައިވެ ދަތުރު ޚަރާބުވެދާނެއެވެ.

ބޯޓްތެރޭ އުޅޭއިރު ފަޅުވެރިންގެ ލަފާހޯދާށެވެ. ދަތުރަށް ފެށުމާއިއެކު އުޅެނީ ކަނޑުމަތީގައި ކަން އަބަދުވެސް ހަދާންކުރާށެވެ.

އަމާން، އުފާވެރި ދަތުރަކަށް އެދެމެވެ.