މި ދަތުރުފުޅުގައި ކުޅުދުއްފުށީ ފެންހޮޅިލުމުގެ މަޝްރޫޢާއި، މަގުހެދުމުގެ މަޝްރޫޢު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ފަށްޓަވައިދެއްވާނެއެވެ. އަދި ކުޅުދުއްފުށީގައި ބިނާކުރާ ރޯހައުސްގެ މަޝްރޫޢުގެ ބިންގާވެސް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އަޅުއްވައިދެއްވާނެއެވެ. މި މަޝްރޫޢުތައް ފަށްޓަވައިދެއްވުން އޮންނާނީ މިއަދު ހަވީރުއެވެ. އެއަށްފަހު މިކަމާ ގުޅޭ ޖަލްސާ ޖަލާލުއްދީން ސްކޫލުގައި އޮންނާނެއެވެ. މި ޖަލްސާގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާނެއެވެ.

އަދި މީގެ އިތުރުން ފެންހޮޅިލުމުގެ މަޝްރޫޢާ ބެހޭގޮތުން އެމްޑަބްލިޔުއެސްސީގެ ޗެއާރޕާސަން އަލްފާޟިލާ ނީޒާ ޢިމާދު ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާނެއެވެ. އަދި ކުޅުދުއްފުށީގެ މަގުހެދުމުގެ މަޝްރޫޢާބެހޭގޮތުން މާލޭ މުނިސިޕަލްޓީގެ ރައީސް ސަރަނގު އާދަމް މަނިކު ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާއިރު ހައުސިން ޕުރޮޖެކްޓާ ބެހޭ ގޮތުން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާނީ އެޗްޑީސީގެ ޑެޕިއުޓީ މެނޭޖިންގް ޑިރެކްޓަރ ސުހައިލް އަޙްމަދު އެވެ.

އެންމެ ފުރަތަމަ ޚިޔާލަށް އަންހެން ކުއްޖެއް ގެންނާށެވެ. މިހާރު ޚިޔާލީ އަންހެން ކުއްޖާ އާއި ތިޔަ ވާހަކަ ދައްކަނީ ކަމަށް ހިތަށް އަރުވާށެވެ. އަންހެން ކުއްޖާ ރުޅިނާރުވާ، ފޯނު ނަންބަރު ހޯދުމަށް ވާހަކަ އަޅުވާލާނެ ގޮތެއް ވިސްނުންތެރިކަމާއެކު ހިތުގައި ރާވާށެވެ. އެއަށްފަހު ފޯނު ހިފައިގެން ބޭރަށް ނުކުންނާށެވެ. ތިޔަހެން ކޮޓަރީގައި އޮވެގެން ތިޔަކަމެއް ނުވާނެއެވެ.

ތިޔަހުރީ މިހާރު ބޭރުގައެވެ. ފޯނު ނަންބަރު ހޯދަންވެގެން ތިޔައުޅޭ އަންހެންކުއްޖާ، ފެންނަ ހިސާބުގައި އެބަހުރި ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ހުރިތަނަށް ފުންކޮށް ވިސްނާލާށެވެ. ހުރީ ކޮންތަނެއްގައި ހެއްޔެވެ؟ އަންހެންކުއްޖާގެ އަތުގައި އޮތީ ކޯޗެއްހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ކުރަނީ ކޮންކަމެއްހެއްޔެވެ؟

އަންހެންކުއްޖާ ކުރާކަމަކާއި، ހުރިތަނަކާމެދު ފިކުރު ހިންގާލުމުން އޭނާއާއި ވާހަކަ އަޅުވާލަން ފަސޭހަ ވާނެއެވެ. މިސާލަކަށް، ފޯނު ނަންބަރު ބޭނުންވެގެން ތިޔަ އުޅޭ އަންހެން ކުއްޖާ ހުރީ، ސީޑީ ވިއްކާ ފިހާރައެއްގައި ސީޑީތަކަކާއި ކުޅެން ކަމަށްވާނަމަ، އޭނާ ފިލްމު ބެލުމަށް ނޫނީ، މިޔުޒިކަށް ފޯރިހުންނަނީ ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ހިތްވަރު ކޮށްފައި ކައިރިއަށް ޖެހިލާފައި، ސީޑިއަށް އިޝާރާކޮށްފައި ފިލްމު ނުވަތަ، މިޔުޒިކާބެހޭ ގޮތުން ކުރު ޖުމްލައެއް ބުނެލާށެވެ. ހުސް ” ހެލޯ ” އެއް ޖަހާލުމަށްވުރެ މިގޮތް ކާމިޔާބުވާނެއެވެ.

އާންމުކޮށް އަންހެންކުދީންނާއި ވާހަކަ ފެށުމަށް ބޭނުންކުރާ ކޫސަނި ޖުމްލަތައް ބޭނުން ނުކުރާށެވެ. މިސާލަކަށް، ” ވާހަކަ ދައްކާލާ ހިތުންނޭ މިހުރީ” ، ” އެއްކަލަ ދުވަހަށް ފަހު ވަރަށް ހަނދާންވެޔޭ” މިހުރީ ހައްތަހާވެސް މުސްކުޅިވެފައިވާ، ކޫސަނި ޖުމްލަތަކެވެ. މިޒާތުގެ ޖުމްލަތައް އަނގައިން ބޭރުވުމާއެކު ކަލޭ އޮންނާނީ އަންހެންކުއްޖާގެ ކުނިވަށިގަނޑުގައެވެ.

އަންހެންކުއްޖާގެ ފޯނުނަންބަރު ހޯދައިގެން އޭނާގެ އުނގުގައި އޮންނަންބޭނުންނަމަ، އޭނާގެ ޝައުޤާއި ގުޅޭ މަޢުޟޫޢުއަކުން ފަށާށެވެ. މިސާލަކަށް ސީޑީ ވިއްކާ ފިހާރައިގައި ހުރި އަންހެން ކުއްޖާގެ ފޯނުނަންބަރު ހޯދަންބޭނުންނަމަ، ” މިއީ ، ހެވީ މެޓަލްމިޔުޒިކު ސީޑީތަކެއްދޯ… މި އޮތީ ސްލިޕްނޮޓްގެ ސީޑީ…މަށަށް ވަރަށް ސަޅި މިމީހުން..” މިފަދަ ގޮތަކަށް ވާހަކަ ފަށާށެވެ. އަދި އަންހެން ކުއްޖާދޭ ޖަވާބަށް ކަނުލައި އަޑުއަހަން ހުރެފައި، ސުވާލުކޮށް ވާހަކަ ކުރިއަށް ގެންދާށެވެ. އަންހެންކުއްޖާ ދައްކާވާހަކަޔަށް ޝައުގުވެރިވާކަން މޫނުމަތިން ދައްކާށެވެ. ރަނގަޅަށް ވާހަކަ އަޅުވާލެވުމުން، ” އަހަންނަށް ކިޔަނީ… ” އޭ ކިޔާފައި ނަން ބުނާށެވެ. އަޑުގައި ފަސްޖެހޭގޮތެއް ހުންނަ ރާގެއް ލާފައި މަޑުމަޑުން ސާދާކޮށް ނަންބުނެލާށެވެ. ރަނގަޅަށް ވާހަކަ ދެކެވުނު ނަމަ، މިހާ ހިސާބުން އަންހެންކުއްޖާ އޭނާގެ ނަން ވެސް ކަލޭގާތު ބުނާނެއެވެ!

މަޖާކޮށް ދެމީހުންނަށް ވާހަކަ ދެކެވުނުނަމަ، އޭނާގެ ވާހަކައަށް ތައުރީފުގެ ކުޑަ ބަހެއް ބުނެލުމަށްފަހު، ފޯނު ނަންބަރަށް އެދޭށެވެ. އަދި ފަހުން ގުޅާލިޔަސް ހެޔޮތޯ އަހާށެވެ. ފޯނު ނަންބަރު ދިނުމާއެކު ނަންބަރު، ކަލޭ ފޯނުގައި ސޭވްކޮށް މިސްކޯލެއް އަންހެންކުއްޖާއަށް ވަގުތުން ދޭށެވެ.

ދެން ކުރިއަށް ގެންދާށެވެ. ނަމަވެސް މައިން ބަފައިންނަށް ފޯނުބިލު ދައްކަން ނުޖައްސާށެވެ.

ދިވެހި އިސްލާމް މި ދެމާއްދާއަކީ އިޙްތިޔާރީ ދެމާއްދާގެ ގޮތުގައި ސަރުކާރުން ވަނީ ނިންމާފައެވެ. މަތީ ޘާނަވީ ކްލާސް ތަކުގައި ދިވެހި އަދި އިސްލާމް މި ދެމާއްދާ އިޙްތިޔާރީ ދެމާއްދާގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިގެން ދިޔުމުން މި ދެމާއްދާ ކިޔެވުން އޮންނާނީ އެކިޔަވާ ކުއްޖެއްގެ އިޙްތިޔާރުގެ ދަށުގައެވެ. ކުރިން ހަޔަރ އެޑިޔުކޭޝަނަށް ކިޔަވާ ކޮންމެ ކުއްޖަކުމެ އިސްލާމް ދިވެހި މިދެމާއްދާ ކިޔަވަން މަޖުބޫރުވެއެވެ.

މަތީ ޘާނަވީ ގްރޭޑް ނުވަތަ 11 12 އަށް ކިޔަވާ ކުއްޖަކު އިޚްތިޔާރު ކުރުން އެންމެ ރަނގަޅީ އެކުއްޖަކު ހާއްސަވާ ދާއިރާއަކުން ކުރިއަށް ދިއުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ މާއްދާތަކެވެ. މިގޮތުން ޘާނަވީ ގްރޭޑް ތަކުގައި އެކުއްޖަކު ކުރިއަށް ދާން ބޭނުން ނުވާ ދާއިރާއަކާ ގުޅޭ މާއްދާއެއް ކިޔެވުން ވާނީ އެކުއްޖަކަށް “ބޮޑު” ކަމަކަށެވެ. ނަތީޖާ އަކަށް ވެގެންދާނީ ކިޔަވާހިތްވާ މާއްދާތަކުން ފާސްވާއިރު ކިޔަވަން ބޭނުންނުވާ މާއްދާތަކުން ފެއިލް ވުމެވެ.

ކަންމިހެން އޮތްނަމަވެސް އިސްލާމް އަދި ދިވެހި މި ދެމާއްދާއަކީ ތަފާތު ނަޒަރަކުން ވިސްނާލުން މުހިއްމު ދެ މާއްދާއެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ އަޅުގަނޑުމެން ތަބާވެގެން މިތިބަ ދީނަކީ އިސްލާމް ދީނަށް ވުމެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ދިވެހިން ކަމަށް ވުމެވެ. މި ދެކަމަކީ ހަމައެކަނި “ނަމަކުން” ވެވޭނެ ދެކަމެއް ނޫނެވެ. ފުރިހަމަ ދިވެއްސަކަށް ވުމަށްޓަކައި ދިވެހި ބަސް ބޭނުންވާހެން ފުރިހަމަ މުސްލިމަކަށް ވުމަށްޓަކައި ދީނީ ތަޢުލީމު މުހިއްމެވެ.

މަތީ ޘާނަވީ ގްރޭޑް ތަކުގައި އިސްލާމް މާއްދާ އިޚްތިޔާރީ މާއްދާއަކަށް ބަދަލުވުމުން އިސްލާމް މާއްދާ ކިޔެވުން އެކުދިންނަކަށް މަޖުބޫރެއް ނުވެއެވެ. ނަތީޖާ އަކަށް ވެގެންދާނީ އިސްލާމް މާއްދާ ކިޔަވާ ކުދިން މަދުވެ ހަމައެކަނި އެކުދިން ހާއްސަވާން ބޭނުންވާ ދާއިރާއަކާ ގުޅޭ މާއްދާތަށް ކިޔެވުމެވެ. މިހެންވުމުން ދީނީ ތައުލީމުގެ މުހިއްމު ބައެއް ސްކޫލް ދައުރުގައި ގެއްލިގެން ދެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ ދިވެހި ބަސް ކިޔެވުމުގަޔާއި ބޭނުންކުރުމުގައި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތި ވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި ސަރުކާރުން ދިވެހި ބަސް ކިޔެވުން އިޚްތިޔާރީ ކަމަކަށް ބަދަލު ކުރުމަކީ ރިހޭ ފައިމައްޗަށް ފޮއި ވެއްޓުން ފަދަ ކަމެކެވެ.

މި ދެމާއްދާ އިޚްތިޔާރީ ދެމާއްދާއަކަށް ބަދަލު ކުރުމުގެ ވިސްނުން ސަރުކާރުން ގެންގުޅެން ފެށި ހިސާބުން އިދިކޮޅު ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދިޔައީ މިކަމާ އިހްތިޖާޖް ކުރަމުންނެވެ. މިކަމާގުޅިގެން އަދާލަތު ޕާޓީއިންވަނީ މިކަން ކުއްވެރިކޮށް ނޫސްބަޔާނެއް ނެރެފައެވެ. މިނޫސްބަޔާނުގައި މިބަދަލަކީ ތަޢުލީމީގޮތުން މާބޮޑު ފައިދާއެއް ނެތްއިރު، ޤައުމަށް ކުރިމަތިވާނޭ ވަރަށް ބޮޑު ނުރައްކަލެއްކަމަށާއި އަދި ރާއްޖޭގެ މުސްތަޤްބަލަށް ލިބިގެންދާނެ ފޫނުބެއްދޭވަރުގެ ގެއްލުމެއްކަމަށް ހާމަކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި ދިވެހި ބަހަށާއި އިސްލާމް ދީނަށް ކުރިމަތިވާނެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއްކަމަށް އަދާލަތުން ބުނެއެވެ. ދިވެހި އިސްލާމީ ޤައުމަކަށް ވީހިނދު، ޤައުމުގެ ޤައުމިއްޔަތާއި ޢަޤީދާއާއި ފިކުރީ އިސްތިޤްލާލު ދެމެހެއްޓޭނެ ހަމައެކަނި އޮތް ވަސީލަތަކީ މިދެމާއްދާގެ ޒަރީޢާއިން ދަރިވަރުންގެ ހިތްތަކުގައި އިސްލާމް ވަންތަކަމާއި ދިވެހިވަންތަކަން ބިންވަޅުނަގައި، ދިވެހި ދަރިން ދިވެހިންނަށް ހެދުން ކަމުގައި ވީހިނދު، މިދެމާއްދާ މިނިވަންކުރުމުން، އެކުދިން ބޭރުގެ ޤައުމުތަކުން މަތީ ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރުމަށްފަހު ރާއްޖެއަށް އަނބުރާ އަންނައިރު، އެކުދިން ދެންތިބޭނީ އަޚްލާޤީ ގޮތުންނާއި ޢަޤީދާގެ ގޮތުންނާއި ނަސްލީގޮތުން ކޮން ބުރުސޫރައެއް ޖެހިފައިކަމެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިޙްސާސް ކުރެވޭތޯ ކަމަށްބުނެ އަދާލަތު ޕާޓިގެ ނުސްބަޔާނުގައި ސުވާލު ކުރައްވާފައިވެއެވެ.

ގައުމީ މަންހަޖަށް މިއައި ބޮޑު ބަދަލުގެ ނަތީޖާ ފެންނަން ދުވަސްކޮޅެއް ނަގާނެއެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ބުނަމުންދަނީ މި ބަދަލަކީ ވަރަށް ނުބައި ކަމެއްގެ ފެށުންކަމުގައެވެ. އަދި ދިވެހި ތަޢުލީމަށް ލިބިގެންދިޔަ ނިކަމެތި ކަމެއްކަމަށެވެ.

ފުރަތަމަ ބުރުގައި ކުޅުނު މެޗު ފަދައިން ރޭވެސް މެޗު ފެށުނީންސުރެން ކޮންޓްރޯލް މެޗު ކޮންޓްރޯލް ކުރަމުން ދިޔައީ ޒިގްޒެގެވެ. ފުރަތަމަ ކުއާޓަރގައި ޒިގްޒެގް އިން 25 ޕޮއިންޓް ހޯދިއިރު ހަވަރު ސްޕޯޓްސްއަށް ލިބުނީ 12 ޕޮއިންޓެވެ. ނަމަވެސް ދެވަނަ ކުއާޓަރގައި ހަވަރު ސްޕޯޓްސް އިން ކުޅުން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ރަނގަޅުކޮށް، މިކުއާޓަރގައި ޒިގްޒެގްގެ ލީޑް ހަނިކުރިއެވެ. މިކުއާޓަރގައި ޒިގްޒެގް އަށް 11 ޕޮއިންޓް ހޯދުނުއިރު، ހަވަރު އިން ވަނީ 14 ޕޮއިންޓް ހޯދާފައެވެ. ދެކުއާޓަރ ނިމިގެން ދިޔައިރު ސްކޯރ އަކީ 36 ޕޮއިންޓް 26 ޕޮއިންޓެވެ.

ތިންވަނަ ކުއާޓަރގައި ކުޅެންނުކުމެ ޒިގްޒެގް އިން 26 ޕޮއިންޓް ހޯދާ ޖުމްލަ 62 ޕޮއިންޓަށް އެރުވިއެވެ. މިކުއާޓަރގައި ހަވަރު ސްޕޯޓްސް އަށް ހޯދުނު 11 ޕޮއިންޓާއެކު އެޓީމަށް ލިބުނީ 37 ޕޮއިންޓެވެ. ހަތަރު ވަނަ ކުއާޓަރއަށް ޒިގްޒެގް އިން ނުކުތީ ރަށުން ބޭރުގެ އެއްވެސް ކުޅުންތެރިއެއް ނުހިމަނާ، ހަމައެކަނި ރަށު ކުޅުންތެރިންނާއި އެކުއެވެ. މިކުއާޓަރގައި ޒިގްޒެގް 22 ޕޮއިންޓް ހޯދިއިރު ހަވަރު ސްޕޯޓްސްއަށް ހޯދުނީ 12 ޕޮއިންޓެވެ.

މެޗު ނިމިގެންދިޔައީ 35 ޕޮއިންޓްގެ ލީޑެއްގައި އޮވެގެން ޒިގްޒެގް މޮޅުވެގެންނެވެ. މެޗުގެ މޮޅުކުޅުންތެރިޔަކަށް ހޮވުނީ ކުޅުދުއްފުށީ ޒިގްޒެގަށް 13 ޕޮއިންޓް ހޯދައިދިން އައުޝަންއެވެ.