ކުޑަކުދިންނަށް އިރުގެ އަލި ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް ލިބުން މުހިންމުވަނީ ކީއްވެ؟

ނުވަދިހައިގެ އަހަރުތަކާއި އޭގެ ކުރީގެ އަހަރުތަކުގައި ބޮޑެތިވަމުން އައި ކުދީންގެ ކުޑައިރުގެ ހަނދާންތަކުގައި ހަމަ ޔަގީނުން ވެސް ވާނީ މަގުމަތީގައި ރައްޓެހި ކުދިންނާއެކު ޕަޗަސް ނޫނީ ހިރި ފަދަ ކޮންމެ ވެސް ކުޅިވަރެއް ކުޅުމާއި، މަންމަމެންނާ އެކު އޮޅުދޮށަށް ގޮސް ގަސްގަހަށް އަރައި ސަކަރާތްޖެހުމާއި މޫދަށް ގޮސް ފަތައި ނޫނީ ރާޅާއެޅުން ފަދަ އެކި ކުޅިވަރުތައް ކުޅުމުގައި ދުވާލުގެ ބޮޑުބައެއް އިރުގެ އަވި ލިބޭ ހިސާބުގައި އުޅޭ އުޅުމެވެ. އޭރާ ޚިލާފަށް މިއަދު ކުޑަކުދިންގެ ހަޔާތުގެ ބޮޑު ބައެއް މިވަނީ ގޭތެރޭގައި ޓީވީ ނުވަތަ ޓެބްލެޓް ފަދަ ކޮންމެވެސް ސްކްރީނަކަށް ބަލަހައްޓައިގެން ތިބުމަށް ބަދަލުވެފައެވެ. އެޕާޓްމަންޓްތަކުގައި ދިރިއުޅެންޖެހުމާއި ކުރިއާ ހިލާފަށް މަގުމަތީގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރެވެން ނެތުމުގެ ސަބަބުން ގެއިން ބޭރުގައި އުޅުމުގެ ފުރުސަތު މިވަނީ ހަނިވެފައެވެ. ހެލިފެލިވެ އުޅުމާއި އެކަށީގެންވާ ވަރަށް އިރުގެ އަލިކަމާއި ބޭރުގައި އުޅުމުގެ ވަގުތު މިހާރުގެ ކުޑަކުދިންނަށް ނުލިބޭއިރު މިއީ ކިހާ މުހިއްމުކަމެއް ހެއްޔެވެ؟

އިރުގެ އަލިކަމާއި ހަށިގަނޑުގެ ބަޔޮލޮޖިކަލް ކްލޮކް

ގިނަ މީހުންނަށް ނޭނގި އޮންނަ ދުވާލުގެ އަލިކަމުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ދައުރަކީ އަހަރެމެންގެ ހަށިގަނޑުގެ 24 ގަޑިއިރުގެ ގަޑި ނުވަތަ ސަރކޭޑިއަން ރިދަމް އެއް ހަމައެއްގައި ހިފެހެއްޓުމަށް އެ އަލި އަދާކުރާ ދައުރެވެ. ސަރކޭޑިއަން ނިޒާމަކީ ނިދުމާއި ހޭލައި ހުރުން، ހޯމޯން އުފެއްދުމާއި ހަށިގަނޑުގެ ފިނިހޫނުމިން އަދި މެޓަބޮލިޒަމްގެ އިތުރުން ހަށިގަނޑުގެ އެކިއެކި ނިޒާމުތަކުގައި ހިނގާ މަސައްކަތްތައް ކޮންޓްރޯލު ހަމައަކުން ހިންގުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ނިޒާމެކެވެ. އިރުގެ އަލިކަމަކީ ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގެ ގަޑި، ދުވާލާއި ރޭގަނޑުގެ ދައުރާ އެއްގޮތްކުރުމަށް ސިކުނޑިން ބޭނުންކުރާ އެންމެ ވަރުގަދަ ގުދުރަތީ ވެށީގެ ސިގުނަލެވެ.

ކުޑަކުދިންގެ ނާރުގެ ޚާއްސަ ޑޮކްޓަރ، ޑރ. އާމިނަތު އަބޫބަކުރު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ހެނދުނާއި ހަވީރު ލިބޭ ކޮކާ އަތްވަށް ކުޑަކުދިން ނެރުމުން އެކުދިންގެ ނިދުމުގެ ހޯމޯންތައް ހަމައަކަށް އެޅި ގަވާއިދުން މަސައްކަތްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

"ސަރކޭޑިއަން ރިދަމް އެއްހަމައެއްގައި ހިފަހައްޓަނީ ދުވާލުގެ އަލިކަމުގެ މިންވަރުތައް ލޮލަށް ފެނުމުން، ސިކުނޑީގެ ހައިޕޯތަލަމަސްގައި ހުންނަ ސުޕްރަކިއާސްމެޓިކް ނިއުކްލިއަސްގައިވާ މައި ބަޔޮލޮޖިކަލް ގަޑިއަށް ސިގުނަލުތައް ފޮނުވައި، މި ނިޒާމުގައިވާ ނިދި އައުމާއި ނިދުމުގެ ވަގުތު ކަނޑައެޅުމާ ގުޅިފައިވާ ހޯމޯންއެއް ކަމުގައިވާ މެލަޓޮނިން އުފެއްދުން އެކި މިންވަރުތަކަށް ކޮންޓްރޯލްކޮށްގެން" - ޑރ. އާމިނަތު އަބޫބަކުރު

ޑރ. އާމިނަތު އިތުރަށް ވިދާޅުވީ އިރުގެ އަލީގެ ކުލަތަކަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ތެރެއިން، ހެނދުނުގެ އަލިކަމުން ހޭލުންތެރިކަމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. އަދި ހަވީރު އަނދިރިވަމުން އަންނައިރު، އެކަމުން ސިކުނޑި ހަމަޖައްސައިދީ ނިދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.

އަލަށް އުފަންވާ ތުއްތު ކުދިންގެ ސަރކޭޑިއަން ރިދަމް އެއްކޮށް ފުރިހަމައެއް ނުވާނެ. އެކުދިން ވެސް އިރުގެ އަތްވަށް ނެރުމުން އެ ނިޒާމު ގަވާއިދަށް ފެތުމަށާއި ފުރިހަމައަށް ތަރައްގީވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ. " - ޑރ. އާމިނަތު އަބޫބަކުރު

ރޭގަނޑު ސްކްރީން ދެއްކުމަކީ ރޭވުމަށް ފަހު ގުދުރަތީ ގޮތުން އުފެދޭ ނިދުމުގެ ހޯމޯން އުފެދުން ހުއްޓުވުމަށް މަގުފަހިކުރުވާކަމެއް ކަމަށް ވާތީ އަނދިރިވުމަށްފަހު ފޯނާއި ޓެބްލެޓްފަދަ ސްކްރީންތައް ކުޑަކުދިންނަށް ނުދެއްކުން މުހިއްމުކަމަށް ވެސް ޑރ. އާމިނަތު ވިދާޅުވިއެވެ.

އަލަށް އުފަންވާ ތުއްތު ކުދިން ރީނދޫވުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށް ބޭނުންތެރި ވޭވްލެންތުތަކުގެ ދޯދި ވެސް އިރުގެ އަލިގައި ހުންނާތީ، އަލަށް އުފަންވާ ކުދިންގެ ސަރކޭޑިއަން ރިދަމް ހަމައަކަށް އެޅުވުމުގެ އިތުރުން ރީނދޫވާ މިންވަރު ކުޑަކުރުމަށް ވެސް އިރުގެ އައްޔަކީ ގުދުރަތީ ބޭހެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހެނދުނު އިރުގެ އަތްވަށް ނެރުމަކީ ތުއްތުކުދިން ރީނދޫވުމުން ބިލިރުބިން ދައްކުރުމަށް ދޭ ފޮޓޯތެރަޕީ ފަރުވާދިނުމުގެ ބަދަލުގައި ދެވޭނެ ފަރުވާއެއް ނޫނެވެ.

"

އަލަށް އުފަންވާ ތުއްތު ކުދިންގެ ސަރކޭޑިއަން ރިދަމް އެއްކޮށް ފުރިހަމައެއް ނުވާނެ. އެކުދިން ވެސް އިރުގެ އަތްވަށް ނެރުމުން އެ ނިޒާމު ގަވާއިދަށް ފެތުމަށާއި ފުރިހަމައަށް ތަރައްގީވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ.

ކުޑަކުދިންގެ ނާރުގެ ހާއްސަ ޑޮކްޓަރު އާމިނަތު އަބޫބަކުރު

ވިޓަމިން ޑީ: އިރުގެ އަލިކަމާއި ކަށީގެ ހެދިބޮޑުވުން

އިރުގެ އަލިކަމުން އަންނަ ޔޫ.ވީ.ބީ. ރޭޑިއޭޝަން ހަންގަނޑަށް ފޯރުމުން، އެއިން ވިޓަމިން-ޑީ3 އުފެއްދުމަށް ބާރުއަޅައެވެ. ވިޓަމިން-ޑީއަކީ ހަށިގަނޑަށް ކެލްސިއަމް އަދި ފޮސްފަރަސް ނަގައިދިނުމަށް އެހީތެރިވެދޭ، އަދި ކަށިތައް ދުޅަހެޔޮކަންމަތީ ހެދިބޮޑުވުމަށާއި ވަރުގަދަވުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި މާއްދާތަކެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ނާރުތަކާއި މަސްތަކުގެ މަސައްކަތަށާއި ދިފާއީ ނިޒާމުގައި ވެސް ވިޓަމިން ޑީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. އެންމެ ތުއްތު އުމުރުން ފެށިގެން ފުރާވަރު އުމުރަކީ ވެސް ކުދީންގެ ކަށިތައް ހަލުވިކަމާއެކު އުފެދި ބޮޑުވާ އުމުފުރާތަކެއް ކަމަށް ވާތީ އިރުގެ އައްޔަކީ ކަޑިތައް އުފެދުމަށާއި ވަރުގަދަ ވުމަށް އަދި 'ރިކެޓްސް' ފަދަ ބަލިތަކުން ސަލާމަތްވުމުގެ އިތުރުން ދިފާއީ ނިޒާމު ވަރުގަދަކޮށްދިނުމަށް ވެސް ނުހަނު މުހިއްމު އެއްޗެކެވެ.

އިރުގެ އައްޔާއި ލޮލުގެ ދުޅަހެޔޮކަން

އިރުގެ އައްޔަކީ ލޯ ހެދިބޮޑުވުމާއި ލޮލުގެ ސިއްހަތާ ވެސް ގުޅިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މަޔޯޕިއާ ނުވަތަ ދުރު ނުސާފުވެ ނުފެނުމުގެ ހާލަތްތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދިނުމަށް އަވީގައި ވަގުތު ހޭދަކުރުމާއި ބޭރުތެރޭގައި އުޅޭ އިރު ދުރުގައި ހުންނަ އެއްޗެއްސަށް ބެލުމުން އެހީތެރިވެދެއެވެ.

"ގެއިން ބޭރުގައި އިރުގެ ގަދަ އަލި ލިބޭ ހިސާބުގައި އުޅޭއިރު ލޮލުގެ ރެޓިނާގެ ޑޯޕަމައިން އުފެއްދުމަށް އެހީތެރިވެދޭކަމަށާއި މިކަމުން ލޮލުގެ ހެދިބޮޑުވުމަށާއި މައިއޯޕިއާގެ ހާލަތުން ރައްކާތެރިވުމަށް އެހީތެރިވެދޭކަމަށް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ. އެހެންކަމުން ބޭރުގައި އަވި ލިބޭހެން ވަގުތު ހޭދަކޮށް، ދުރުގައި ހުންނަ އެއްޗެހި، މިސާލަކަށް އުދުހޭ ދޫނި، މަތިންދާ ބޯޓު، ވިލާތައް، ނޫނީ ދުރުގައި ހުންނަ ގަސްފަދަ އެއްޗެއްސަށް ފޯކަސްކޮށް ބެލުމުން ދުރު ނުސާފުވުމުގެ ހާލަތްތައް ކުރިމަތި ވުމުގެ ފުރުސަތު ކުޑަކޮށްދޭ." - ޑރ. އާމިނަތު އަބޫބަކުރު

އިރުގެ އަލިކަމާއި ޖިސްމާނީ، ނަފުސާނީ އަދި އިޖުތިމާއި ތަރައްޤީ

ބޭރުގެ މާހައުލަކީ ތަބީޢީ ގޮތުން ހަރަކާތްތެރިވެ އުޅުމަށް ބާރުއަޅާ މާހައުލެކެވެ. ގެއިން ބޭރުގައި ކުޅެ، މޫދަށް ގޮސް ފަތައި، ދުވެ ފުޓުބޯޅަފަދަ ކުޅިވަރުތައް ކުޅޭ ކުދިން އެ ކުރަނީ ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ނިޒާމަށް ކަސްރަތު ދިނުމުގެ އިތުރުން، ބާރާއި، ކޯޑިނޭޝަން، ބެލެންސް އަދި މޯޓަރ ސްކިލްސް (ހަރަކާތްތެރިކަމުގެ ހުނަރު) ތަރައްޤީކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކެވެ. ކުދިންގެ ޖިސްމާނީ ހަރަކާތްތެރިކަމަކީ ޖިސްމާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށާއި، ކަށީގެ ސިއްޙަތަށާއި، ސިކުނޑީގެ ތަރައްޤީއަށާއި ނަފްސާނީ ސިއްޙަތަށް ނުހަނު ބޭނުންތެރި ފައިދާހުރި ކަންކަމެވެ. މީގެ އިތުރުން ބޭރުގައި އެކި އުމުރުފުރާތަކުގެ އަދި އެކި މިޒާޖުތަކުގެ ކުދިންނާ އެކީ ކުޅެން އުޅޭ އުޅުމުގެ ތެރެއިން އެހެން މީހުންނާ މުއާމަލާތުކޮށް އެކުގައި މަސައްކަތްކުރުން ފަދަ ދިރިއުޅުމުގެ ހުނަރުތައް ތަރައްގީކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. މިއީ ހެދިބޮޑުވަމުންދާ ކުދިންނަށް ވަރަށް މުހިންމު އިޖުތިމާއީ އަދި ޖަޒުބާތީ ހުނަރުތަކެކެވެ.

"ފިޒިކަލް އަދި ސޯޝަލް ޑެވެލޮޕްމަންޓަށް ކުއްޖާގެ މެންޓަލް ޑެވެލޮޕްމަންޓް ވަރަށް މުހިއްމު. ލޮލަށް ފޯރާ އަލިކަމުގެ ސަބަބުން ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދިނުމާއި ހުށިޔާރުކަން އިތުރުކޮށްދިނުމަށާއި ހޯމޯންތައް ރަނގަޅު ހަމައެއްގައި ބެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ. އެހެންވީމަ ކުދިންގެ މޫޑާއި، ބިހޭވިޔަރ ފަދަ ނަފުސާނީ ދުޅަހެކޮމަށް އިރުގެ އަލި މުހިއްމު ރޯލެއް އަދާކުރޭ." – ޑރ. އާމިނަތު އަބޫބަކުރު

ދެން ކުރަންވީ ކޮންކަމެއް؟

އާންމުކޮށް މަދަރުސާއަށް ގޮސް ނުވަތަ ގެއަށް އަންނަ ގަޑިއަކީ މެންދުރުގެ އެންމެ ހޫނުގަދަ ގަޑިއަށް ވާތީ އެގަޑިތަކަކީ ގަދަ ހޫނުން ރައްކާތެރިވުމަށް އަވަސް އަރުވާލައިގެން އުޅޭ ގަޑިތަކެކެވެ. އެހެންކަމުން ރަށުގައި އެތަކެއް ޕާކުތަކާއި މައިޒާންތަކެއް ހުޅުވާފައިވާ އިރު، ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް އަސުރުފަހުން ދަރިންނާ އެކު ހިނގާލަން ގޮސް، ޕާކުތަކުގައި ކުޅެލަން އުޅުމަކީ މިހާރު ކުރެވިދާނޭ އެންމެ ފަސޭހަ އެއްކަމެވެ. ސައިކަލުގެ ބަދަލުގައި ބައިސްކަލުގައި ދުއްވާލަން ދިއުން ނުވަތަ ހިނގާލަން ދިއުމަކީ ދިރިއުޅުމަށް ގެނެވޭނެ މުހިއްމު ބަދަލެކެވެ. އަދި ހަފުތާ ބަންދުގައި މޫދަށް ގޮސް ވަގުތު ހޭދަކުރުމަކީ ވެސް ކުރެވިދާނެ ފަސޭހަކަމެކެވެ. ކުރިން ގަވާއިދުން ކޮންމެ ހުކުރު ދުވަހަކު ހެނދުނު ބައްޕަމެންނާއެކު މޫދަށް ދިޔަ ރީތި އާދަ އަލުން އިއާދަކުރެވިދާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކުޅިވަރު އެކެޑަމީތަކުން އިންތިޒާމު ކުރާ ކުޅިވަރު ކިލާސްތަކުގައި ބައިވެރިކުރުވުން ނުވަތަ، އިތުބާރު ހިފޭ އެހެން ކުދިންނާއެކު، ކުޅެން ފޮނުވުމަކީ ވެސް ކުރެވިދާނެ ކަންކަމެވެ.

އެހެންނަމަވެސް އަވީގައި އުޅޭއިރު އެކަށީގެންވާ މިންވަރަށް ފެންބުއިމާއި، ގަދަ ހޫނުން ކުރިމަތިވެދާނެ ސިއްހީ ނުރައްކާތަކަށް ސަމާލުކަން ދިނުމަކީ މުހިއްމުކަމެކެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް އެންމެ ތުއްތު ކުދިން އަތްވަށް ނެރުމުގައި އިރުގެ ހޫނުކަން ހުންނަ މިންވަރަށް ސަމާލުކަންދޭންޖެހޭނެއެވެ.

އެހެންކަމުން ކުޑަކުދީންގެ ހެދިބޮޑުވަމުންދާ ހަށިގަނޑަށާއި ތަރައްޤީވަމުންދާ ސިކުނޑިތަކަށް ބޭނުންވާ އިރުގެ އަވި ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް ހޯދައިދޭން މަސައްކަތްކުރަމާ ބަހީއެވެ.